Lễ hội Takayama

Lễ hội mùa thu — Hachiman Matsuri

Lễ hội mùa thu diễn ra vào khoảng đầu đến giữa tháng 10, do đền Sakurayama Hachiman ở nửa phía bắc thị trấn cổ tổ chức, nên gọi là Hachiman Matsuri. Về hình thức, lễ hội mùa thu cũng có những cỗ kiệu lộng lẫy, đoàn rước cổ trang và trình diễn karakuri như mùa xuân — nhưng có một thứ khiến nhiều người (trong đó có mình) nghiêng hẳn về mùa thu: Yoimatsuri, lễ hội đêm.

Yoimatsuri — đêm huyền ảo nhất của Takayama

Tối ngày hội chính, các cỗ kiệu được gắn hàng trăm chiếc đèn lồng giấy và từ từ diễu qua các con phố cổ trong màn đêm. Đèn điện hai bên phố như lùi hết lại phía sau; chỉ còn ánh đèn lồng vàng ấm hắt lên những mảng sơn mài, thếp vàng của kiệu, tiếng bánh xe gỗ lăn chậm trên đường, tiếng nhạc lễ văng vẳng. Cả thị trấn chìm trong một thứ ánh sáng và nhịp điệu của hàng trăm năm trước. Nhiều người bảo đây là khoảnh khắc "Nhật Bản cổ" nhất mà họ từng chứng kiến — và mình nghĩ điều đó không hề nói quá. Không khí đêm thu vùng núi se lạnh, bạn nhớ mang áo ấm; cái lạnh nhẹ ấy thật ra lại làm trải nghiệm trọn vẹn hơn.

Mùa thu quanh Takayama cũng là mùa lá đỏ bắt đầu nhuộm các sườn núi, nên chuyến đi lễ hội mùa thu rất dễ "gộp" thêm vài điểm ngắm momiji quanh vùng.

Nên chọn mùa xuân hay mùa thu?

Câu hỏi kinh điển. Trải nghiệm cốt lõi — kiệu yatai, karakuri, đoàn rước, không khí phố cổ — hai mùa đều có. Khác biệt nằm ở chất trời: mùa xuân có thể kèm hoa anh đào và cảm giác cả thị trấn bừng dậy sau mùa đông dài; mùa thu có Yoimatsuri với đèn lồng đêm cùng tiết trời se lạnh trong veo. Nếu bạn mê chụp ảnh và muốn khung cảnh lãng mạn ban ngày, chọn xuân. Nếu bạn muốn khoảnh khắc huyền ảo khó quên nhất, chọn thu. Còn nếu hỏi mình: hãy đi cả hai, cách nhau nửa năm — Takayama là kiểu nơi mà lần thứ hai vẫn không hề chán.

Một lưu ý thực tế: cả hai lễ hội đều chỉ kéo dài khoảng hai ngày, và ngày cụ thể hàng năm khá cố định theo truyền thống (giữa tháng 4 và khoảng ngày 9–10 tháng 10), nhưng bạn vẫn nên kiểm tra trang thông tin chính thức của thành phố trước khi đặt vé, đặc biệt là lịch trình diễn karakuri và rước đêm, vì thời tiết có thể làm thay đổi chương trình.

Cách đi đến Takayama

Takayama nằm trong núi nên đường đi hơi "tốn công" hơn các điểm du lịch đồng bằng, nhưng chính điều đó giữ cho thị trấn nét nguyên sơ:

• Từ Nagoya: tiện nhất. Tàu tốc hành Hida chạy từ ga Nagoya đến thẳng Takayama, mất khoảng hai tiếng rưỡi, đường tàu men theo hẻm núi sông Hida đẹp nổi tiếng — hãy chọn ngồi phía cửa sổ nhìn ra sông.
• Từ Tokyo: phổ biến nhất là shinkansen đến Nagoya rồi nối tàu Hida như trên, tổng cộng khoảng bốn tiếng rưỡi. Phương án tiết kiệm hơn là xe buýt cao tốc thẳng từ Shinjuku đến Takayama, mất khoảng năm tiếng rưỡi nhưng rẻ hơn đáng kể và khỏi đổi chuyến.
• Từ Osaka/Kyoto: cũng đi ngả Nagoya, hoặc có một số chuyến tàu và xe buýt kết nối tuỳ mùa — kiểm tra lịch trước khi đi.

Ga Takayama nằm ngay rìa trung tâm; từ ga đi bộ khoảng mười lăm phút là tới khu phố cổ và các tuyến rước kiệu. Trong hai ngày lễ hội, trung tâm thị trấn gần như chỉ dành cho người đi bộ — bạn sẽ không cần đến bất kỳ phương tiện nào khác.

Chỗ ở — đặt sớm hay là "ngủ xa"

Takayama là thị trấn nhỏ với số phòng có hạn, còn lễ hội thì nổi tiếng toàn quốc — nghĩa là phòng trong hai đêm lễ hội được săn từ rất sớm, nhiều nơi kín trước cả nửa năm, giá cũng cao hơn hẳn ngày thường. Kinh nghiệm thực tế:

1. Chốt lịch là đặt phòng ngay, ưu tiên loại huỷ miễn phí. Ryokan truyền thống trong phố cổ là trải nghiệm tuyệt nhất nhưng cũng hết sớm nhất.
2. Không còn phòng trong thị trấn? Nhìn sang các điểm dọc tuyến tàu như Hida-Furukawa — một thị trấn cổ nhỏ xinh cách Takayama chỉ một quãng tàu ngắn — hoặc xa hơn về phía Gero, vùng onsen nổi tiếng. Xem lễ hội đêm xong đi tàu về vẫn kịp nếu bạn nắm rõ giờ tàu cuối.
3. Đi kiểu trong ngày từ Nagoya cũng khả thi với lễ hội ban ngày, nhưng bạn sẽ phải bỏ lỡ Yoimatsuri — khá đáng tiếc nếu là lễ hội mùa thu.

Chi phí ước lượng

Tính nhanh cho một chuyến hai ngày một đêm từ Tokyo (toàn bộ là con số "khoảng" để bạn dự trù): tàu khứ hồi ngả Nagoya vào khoảng 25.000–30.000 yên nếu mua lẻ, đi xe buýt cao tốc khứ hồi thì có thể chỉ tầm trên dưới 15.000 yên; phòng đêm lễ hội khoảng 10.000–30.000 yên tuỳ hạng và vị trí; ăn uống ở Takayama khoảng 3.000–6.000 yên mỗi ngày nếu bạn ăn cả đặc sản; bản thân lễ hội xem miễn phí hoàn toàn. Tổng thể tầm 40.000–70.000 yên mỗi người — mềm hơn kha khá so với nhiều lễ hội lớn khác, chủ yếu nhờ không phải mua vé gì cả.

Lịch trình gợi ý hai ngày

Ngày 1: đến Takayama buổi trưa, gửi đồ ở khách sạn rồi ra thẳng khu trưng bày kiệu — buổi chiều ánh sáng đẹp để ngắm chi tiết chạm khắc. Canh giờ xem một suất trình diễn karakuri. Chiều muộn lang thang phố cổ Sanmachi Suji, thử sake ở các xưởng ủ (nhiều xưởng cho nếm thử với giá tượng trưng). Tối: nếu là ngày có Yoimatsuri, ăn tối sớm rồi ra chiếm chỗ dọc tuyến rước đêm trước khi đoàn kiệu xuất phát.

Ngày 2: dậy sớm đi chợ sáng ven sông Miyagawa — cô bác nông dân bày bán rau củ, táo, đồ chua, đồ thủ công, không khí chợ quê vùng núi rất dễ thương. Ăn sáng kiểu vừa đi vừa nhặt: xiên bò Hida nướng, bánh mitarashi dango. Buổi sáng xem tiếp các nghi thức rước của ngày hội thứ hai, trưa ăn một bữa bò Hida tử tế — niềm tự hào ẩm thực của vùng, mềm tan không kém các thương hiệu bò nổi tiếng khác của Nhật. Chiều mua quà (miso, rượu, đồ gỗ, búp bê sarubobo đỏ — bùa may mắn đặc trưng của Hida) rồi lên tàu về.

Mẹo tránh đông và lỗi người mới hay mắc

• Đến sớm hơn bạn nghĩ là cần thiết. Các suất karakuri và tuyến rước đêm đông nhất; muốn đứng vòng trong phải có mặt sớm hẳn chứ không phải "trước 10 phút".
• Đặt phòng muộn — lỗi phổ biến và đau ví nhất, như đã nói ở trên.
• Chỉ đi đúng hai ngày lễ hội rồi về ngay. Takayama ngoài lễ hội vẫn rất đáng ở thêm; gộp thêm một ngày đi Shirakawa-go — làng nhà cổ mái dốc di sản thế giới, cách Takayama khoảng năm mươi phút xe buýt — là công thức lịch trình kinh điển của vùng này.
• Quên phương án trời mưa. Kiệu yatai là bảo vật hàng trăm năm tuổi, nên nếu mưa, các cỗ kiệu thường không được đưa ra phố mà nằm lại trong kho, một số nghi thức bị rút gọn hoặc huỷ. Đừng vì thế mà sụp đổ: trong thị trấn có nhà trưng bày kiệu mở quanh năm, nơi bạn vẫn ngắm được các cỗ yatai thật ở khoảng cách gần. Theo dõi thông báo của ban tổ chức trong ngày để nắm lịch thay đổi.
• Mặc phong phanh. Vùng núi Hida lạnh hơn đồng bằng rõ rệt; giữa tháng 4 tối vẫn có thể xuống thấp, tháng 10 đêm lạnh như đầu đông Tokyo. Áo khoác ấm là bắt buộc cho Yoimatsuri.
• Không mang tiền mặt. Nhiều hàng quán nhỏ, sạp chợ sáng và cửa hàng phố cổ vẫn ưa tiền mặt hơn thẻ — rút sẵn tiền trước khi đến cho chủ động.

Ngoài lễ hội, Takayama còn gì?

Nhiều thứ hơn bạn tưởng cho một thị trấn nhỏ: phố cổ Sanmachi Suji với các nhà buôn thời Edo, dinh thự Takayama Jinya — trụ sở hành chính thời mạc phủ còn nguyên vẹn hiếm hoi của cả nước, những xưởng sake treo quả cầu tuyết tùng trước cửa, các bảo tàng nhỏ về nghề mộc Hida. Ẩm thực thì khỏi bàn: bò Hida từ xiên nướng vỉa hè đến sushi bò, mì ramen kiểu Takayama nước trong thanh, rượu sake ủ bằng nước núi. Thêm ngày nữa thì có Shirakawa-go, Hida-Furukawa, hay lên vùng núi Okuhida ngâm onsen lộ thiên nhìn thẳng lên núi Alps. Nói cách khác: lễ hội là cái cớ tuyệt vời, nhưng Takayama tự nó đã đáng một chuyến đi.

Câu hỏi thường gặp

Lễ hội Takayama diễn ra khi nào? Mỗi năm hai lần: lễ hội mùa xuân (Sanno Matsuri) vào khoảng giữa tháng 4 và lễ hội mùa thu (Hachiman Matsuri) vào khoảng ngày 9–10 tháng 10, mỗi kỳ khoảng hai ngày. Lịch chi tiết và chương trình từng năm nên kiểm tra trên trang thông tin chính thức của thành phố Takayama.

Xem lễ hội có mất vé không? Không. Toàn bộ hoạt động rước kiệu, trình diễn karakuri, lễ hội đêm đều xem miễn phí trên các tuyến phố công cộng.

Nếu đúng ngày lễ hội trời mưa thì sao? Kiệu cổ rất quý nên khi mưa thường không được đưa ra phố; chương trình có thể rút gọn hoặc huỷ từng phần. Bù lại, bạn vẫn có thể ngắm kiệu thật trong nhà trưng bày mở quanh năm ở thị trấn, và phố cổ Takayama dưới mưa cũng có cái đẹp riêng của nó.

Đi từ Tokyo trong ngày có kịp không? Về lý thuyết là được với lễ hội ban ngày, nhưng rất vội và bạn sẽ lỡ phần đêm. Lời khuyên chân thành: ngủ lại ít nhất một đêm, hoặc chọn phương án ở thị trấn lân cận nếu Takayama hết phòng.

Nên đi mùa xuân hay mùa thu? Cả hai đều tuyệt. Chọn xuân nếu muốn không khí hoa nở và trời ấm dần; chọn thu nếu muốn trải nghiệm Yoimatsuri — đêm rước đèn lồng huyền ảo — và tiện săn lá đỏ quanh vùng.

Có phù hợp với người lớn tuổi và trẻ em không? Rất phù hợp. Quy mô thị trấn nhỏ, mọi thứ trong tầm đi bộ, nhịp lễ hội khoan thai chứ không chen lấn dữ dội. Chỉ cần lưu ý mặc đủ ấm và chọn chỗ xem thoáng cho các bé.