Một ngày ở Nagano mùa thu từ Tokyo: ba lịch trình, và lý do bạn buộc phải chọn một

Câu hỏi "đi Nagano một ngày từ Tokyo nên đi đâu" nghe thì đơn giản, nhưng thật ra nó giống câu hỏi "đi miền Bắc một ngày từ Hà Nội nên đi đâu" hơn bạn tưởng. Nagano là tỉnh lớn thứ tư Nhật Bản, và ba điểm nổi tiếng nhất của nó — chùa Zenkoji ở thành phố Nagano, thung lũng Kamikochi trong dãy Alps phía Bắc, và cao nguyên Karuizawa — nằm ở ba hướng khác nhau, cách nhau hai đến ba tiếng đi lại. Không có lịch trình nào ghép được cả ba trong một ngày. Ai nói với bạn là có thì người đó chưa đi.

Vậy nên bài này không cố bán cho bạn một lịch trình "trọn vẹn Nagano". Nó đưa ra ba lịch trình tách bạch, mỗi cái cho một hướng, với mốc giờ thật, chi phí ước lượng thật, và — phần mình nghĩ quan trọng nhất — giờ chuyến cuối để bạn không mắc kẹt. Cuối bài là phần chọn giữa ba cái đó dựa trên thời tiết, thể lực và người đi cùng bạn.

Nói trước điều khó nghe: đi Nagano trong ngày từ Tokyo nghĩa là bạn dành khoảng bốn đến sáu tiếng ngồi trên tàu xe để đổi lấy khoảng sáu đến tám tiếng ở nơi cần đến. Đó là một tỷ lệ không đẹp. Nếu bạn có thể ngủ lại một đêm, hãy ngủ — mình đã viết riêng lịch trình hai ngày một đêm ở Nagano mùa thu cho trường hợp đó, và nó dễ thở hơn nhiều. Nhưng nếu bạn chỉ có đúng một ngày trống trong lịch, thì ba phương án dưới đây là những gì thực sự chạy được.

Một điểm chung cho cả ba: mọi giờ tàu xe dưới đây là khoảng ước lượng, không phải bảng giờ. Lịch chạy shinkansen, tàu địa phương, buýt vùng núi đều thay đổi theo mùa và theo từng đợt điều chỉnh. Trước ngày đi, hãy mở trang chính thức của JR East, Alpico Kotsu và Nagano Dentetsu để xác nhận chuyến đầu và chuyến cuối, rồi chụp màn hình lại. Sóng điện thoại ở vùng núi Nagano không phải chỗ nào cũng có, và bạn sẽ không muốn tra giờ buýt lúc 4 giờ chiều bằng một cột sóng.

Phương án A — Ngày thành phố Nagano: Zenkoji, phố chùa, và Obuse

Đây là phương án mình khuyên cho phần lớn người hỏi, đơn giản vì nó ít phụ thuộc thời tiết nhất và có biên độ sai số lớn nhất. Không có cáp treo nào để dừng vì gió, không có buýt núi nào để lỡ, và nếu mưa thì bạn vẫn có chùa, có bảo tàng, có phố ăn uống. Đổi lại, nó không phải phương án đẹp nhất.

Khoảng 6:30 — Rời Tokyo

Hokuriku Shinkansen từ ga Tokyo hoặc Ueno đi Nagano mất khoảng một tiếng hai mươi đến một tiếng năm mươi tuỳ loại tàu — loại chạy nhanh dừng ít ga, loại chậm hơn dừng nhiều. Nếu bắt chuyến khoảng 6 rưỡi sáng, bạn đặt chân xuống ga Nagano vào khoảng 8 giờ.

Mua vé trước qua ứng dụng hoặc máy bán vé chiều hôm trước, đừng để sáng ra xếp hàng. Mùa lá đỏ cuối tuần, ghế thường không đặt chỗ có thể kín.

8:15–9:30 — Zenkoji lúc vừa mở cửa

Từ ga Nagano lên chùa Zenkoji khoảng hai cây số. Có buýt chạy thẳng từ cửa Zenkoji của ga mất chừng mười lăm phút, hoặc bạn đi bộ hết khoảng nửa tiếng dọc con phố dẫn lên chùa — mình khuyên đi bộ chiều lên, đi buýt chiều xuống.

Zenkoji là một trong những ngôi chùa cổ và quan trọng nhất Nhật Bản, có trước cả khi Phật giáo tách thành các tông phái, nên chùa không thuộc tông phái nào và đón mọi người. Điều đáng nói với lịch trình một ngày là chùa có buổi lễ sáng sớm hằng ngày, giờ bắt đầu thay đổi theo mùa vì gắn với giờ mặt trời mọc — mùa thu thường vào khoảng rạng sáng, sớm hơn giờ bạn có thể tới nếu đi từ Tokyo. Bạn sẽ lỡ buổi lễ, nhưng bạn vẫn được cái quan trọng hơn với người đi trong ngày: khoảng 8 rưỡi đến 9 rưỡi sáng, sân chùa gần như vắng người. Đến 11 giờ thì khác hẳn.

Bên trong chính điện có phần tham quan nội trận và Okaidan — một lối đi vòng trong bóng tối hoàn toàn dưới nền chính điện, nơi bạn dò tay trên tường tìm một chiếc chìa khoá kim loại. Mất phí vào cửa khoảng vài trăm yên, và mình nghĩ đáng. Cảm giác đi trong bóng tối tuyệt đối, không thấy cả bàn tay mình, là thứ không ảnh nào chụp được.

Mùa thu, hàng cây quanh khuôn viên và mái ngói lớn của chính điện lên màu rất hợp nhau. Đỉnh lá ở thành phố Nagano thường muộn hơn vùng núi khá nhiều, rơi vào khoảng nửa sau tháng 11 — tức là khi Kamikochi đã đóng cửa. Đây là lý do phương án A còn đứng vững vào cuối mùa, khi hai phương án kia đã hết.

9:30–10:30 — Phố Nakamise và Nakamachi

Con đường dẫn từ cổng Niomon xuống dưới là phần mình thích nhất trong ngày. Đây không phải phố du lịch dựng lên cho khách; nó là đường hành hương có tuổi đời hàng thế kỷ, hai bên là nhà gỗ kiểu kho hàng cũ, giờ thành quán cà phê, tiệm bánh, hàng lưu niệm.

Hai thứ nên ăn ở đây: oyaki — bánh bột hấp hoặc nướng nhân rau củ, đặc sản đúng nghĩa của Nagano, nhân nozawana (một loại cải muối) là bản kinh điển — và soba. Nagano là đất soba, và mùa thu là mùa shin-soba, mì làm từ hạt kiều mạch vừa thu hoạch, thường bắt đầu xuất hiện trên bảng hiệu từ khoảng cuối tháng 10. Nhưng đừng ăn soba ở đây vào giờ này; để dành bữa trưa.

10:45–11:15 — Tàu Nagaden đi Obuse

Quay lại ga Nagano, xuống tầng hầm bắt Nagano Dentetsu (dân địa phương gọi là Nagaden) đi Obuse. Đây là tuyến tàu tư nhân, không nằm trong JR Pass, mất khoảng hai lăm đến ba lăm phút tuỳ tàu nhanh hay tàu thường. Có loại tàu tốc hành mất thêm phụ phí nhỏ nhưng nhanh hơn và có ghế thoải mái.

11:15–14:30 — Obuse: hạt dẻ và Hokusai

Obuse là thị trấn nhỏ, đi bộ hết mọi thứ trong vòng hai mươi phút, và nổi tiếng vì đúng hai lý do.

Thứ nhất là hạt dẻ. Obuse trồng hạt dẻ từ thời Edo và cung tiến cho tướng quân, đến giờ vẫn là trung tâm bánh kẹo hạt dẻ của Nhật. Mùa thu là đúng vụ, và bạn sẽ thấy mọi biến thể: kuri kanoko (hạt dẻ nguyên hầm đường), kuri okowa (xôi nếp hạt dẻ, ăn mặn, no bụng và rất hợp làm bữa trưa), kem hạt dẻ, bánh mont blanc. Các nhà bánh lâu đời nằm quanh khu trung tâm, nhiều nơi có quán ăn riêng phía sau cửa hàng. Cuối tuần mùa thu, một số nhà nổi tiếng phải chờ, nên nếu bạn đi thứ Bảy Chủ nhật thì cứ ghi tên vào danh sách chờ trước rồi đi loanh quanh.

Thứ hai là Hokusai. Katsushika Hokusai — tác giả bức Sóng lừng — về Obuse sống những năm cuối đời dưới sự bảo trợ của một thương gia địa phương, và để lại ở đây nhiều tác phẩm cuối. Bảo tàng Hokusai-kan ở trung tâm thị trấn trưng bày các tác phẩm đó, đáng chú ý nhất là hai chiếc kiệu lễ hội với trần vẽ tay của ông. Bảo tàng nhỏ, xem kỹ mất khoảng bốn mươi lăm phút đến một tiếng. Vé vào cửa khoảng vài trăm đến hơn nghìn yên, nên xem giá tại chỗ.

Phần còn lại của Obuse là đi bộ: những con hẻm lát gạch giữa các bức tường kho hàng cũ, một khu vườn Nhật nhỏ, và nếu còn thời gian thì chùa Ganshoin ở rìa thị trấn — nơi có bức trần vẽ phượng hoàng nhìn về mọi phía, cũng của Hokusai, và là điểm mình thấy nhiều người bỏ lỡ nhất.

Tuỳ chọn: 14:30–18:00 — Khỉ tuyết Jigokudani

Nếu bạn quyết định thêm khỉ vào lịch, đây là chỗ nó nằm. Từ Obuse, đi tiếp Nagaden lên ga Yudanaka (khoảng ba mươi đến bốn mươi phút), rồi buýt tới Kanbayashi Onsen (khoảng mười lăm phút), rồi đi bộ khoảng 1,6 km đường mòn trong rừng để tới Jigokudani Monkey Park. Đoạn đi bộ này là chỗ nhiều người bị bất ngờ: đường đất, hơi dốc, mất khoảng ba mươi đến bốn mươi phút mỗi chiều, và không có lối tắt.

Một điều nên biết trước để khỏi thất vọng: mùa thu khỉ ít ngâm bồn nước nóng. Bức ảnh khỉ mặt đỏ ngâm mình trong hồ giữa tuyết mà bạn thấy trên mạng là ảnh mùa đông. Mùa thu khỉ vẫn ở đó, vẫn chạy nhảy quanh khu suối, thỉnh thoảng có con xuống nước, nhưng không phải cảnh trong ảnh. Bù lại rừng dọc đường mòn lên màu rất đẹp vào khoảng cuối tháng 10.

Thành thật mà nói: ghép Jigokudani vào ngày này là hơi tham. Nó biến một ngày dễ chịu thành một ngày chạy giờ. Nếu bạn nhất định muốn khỉ, mình khuyên bỏ Obuse và đi thẳng Zenkoji buổi sáng rồi Jigokudani buổi chiều — hai điểm thay vì ba.

Giờ quay đầu và chuyến cuối

Chuyến shinkansen cuối từ Nagano về Tokyo thường rời ga vào khoảng 9 giờ tối, nhưng con số này thay đổi và có loại tàu cuối chỉ chạy tới Omiya hoặc Ueno. Xác nhận trước.

Với lịch có Obuse mà không có khỉ, bạn về tới ga Nagano khoảng 15 giờ, dư dả cả buổi chiều để ăn soba tử tế, đi tiệm bánh trong ga, và bắt chuyến khoảng 17–18 giờ về Tokyo trước 8 giờ tối. Đây là lịch thong thả nhất trong ba phương án.

Với lịch có Jigokudani, bạn phải rời khu khỉ chậm nhất khoảng 16 giờ để về Nagano khoảng 17 giờ 30 – 18 giờ. Đừng cắt sát hơn thế. Tàu Nagaden phía Yudanaka thưa hơn bạn tưởng, và lỡ một chuyến là mất bốn mươi phút.

Cắt gì nếu trễ: bỏ Ganshoin trước, rồi bỏ Hokusai-kan, rồi bỏ Obuse hoàn toàn. Zenkoji và phố chùa là phần không được cắt — đó là lý do bạn đi phương án này.

Chi phí ước lượng

Con số dưới đây để bạn dự trù, không phải giá niêm yết:

• Shinkansen Tokyo – Nagano khứ hồi, ghế thường: khoảng 16.000 – 18.000 yên
• Nagaden Nagano – Obuse khứ hồi: khoảng 1.400 – 2.000 yên
• Buýt trong thành phố Nagano: vài trăm yên
• Vé nội trận + Okaidan ở Zenkoji: khoảng vài trăm yên
• Bảo tàng Hokusai-kan: khoảng 500 – 1.200 yên
• Ăn uống cả ngày (oyaki, xôi hạt dẻ, soba, cà phê): khoảng 3.000 – 4.500 yên

Tổng khoảng 22.000 – 27.000 yên một người. Thêm Jigokudani thì cộng thêm khoảng 4.000 – 5.000 yên cho tàu, buýt và vé vào cửa.

Phương án B — Kamikochi ghép Matsumoto: đẹp nhất và căng nhất

Đây là phương án cho ảnh đẹp nhất, và cũng là phương án dễ vỡ nhất. Mình sẽ nói thẳng trước: bạn sẽ không thấy được sương sớm trên hồ Taisho nếu đi từ Tokyo trong ngày. Cảnh đó chỉ có trong khoảng một tiếng rưỡi sau khi trời hửng, và để có mặt lúc đó bạn phải ngủ đêm ở Sawando, Hirayu Onsen hoặc trong chính thung lũng. Mình đã viết kỹ chuyện này trong lịch trình một ngày ở Kamikochi. Chấp nhận điều đó rồi thì phần còn lại vẫn rất đáng.

Khoảng 6:30 — Chuyến Azusa sớm nhất từ Shinjuku

Cách nhanh nhất tới Matsumoto từ Tokyo là tàu tốc hành Azusa từ ga Shinjuku, mất khoảng hai tiếng rưỡi đến ba tiếng. Chuyến sớm buổi sáng đưa bạn tới Matsumoto vào khoảng 9 giờ đến 9 giờ 30. Đây là loại tàu nên đặt chỗ trước, đặc biệt cuối tuần mùa lá.

Có đường thứ hai: shinkansen tới Nagano rồi đổi tàu tốc hành Shinano xuống Matsumoto. Tổng thời gian tương đương, giá cao hơn, nhưng hữu ích nếu bạn đã có JR Pass hoặc muốn ngồi shinkansen cho êm.

9:30–11:00 — Từ Matsumoto vào Kamikochi

Từ ga Matsumoto, đi tàu Alpico tới ga cuối Shin-Shimashima khoảng ba mươi phút, rồi đổi buýt vào Kamikochi khoảng một tiếng. Có bán vé combo tàu và buýt khứ hồi tại quầy, thường rẻ hơn mua lẻ.

Hai điều bắt buộc phải biết về Kamikochi trước khi đặt gì:

Thứ nhất, xe cá nhân bị cấm hoàn toàn. Không có ngoại lệ. Kể cả bạn thuê xe cũng phải gửi ở Sawando rồi đi buýt vào. Đây không phải khuyến nghị, đây là luật.

Thứ hai, Kamikochi đóng cửa theo mùa. Thung lũng thường mở vào khoảng giữa tháng 4 và đóng vào khoảng giữa tháng 11, ngủ đông tới năm sau. Ngày đóng cụ thể thay đổi, nên nếu chuyến đi của bạn rơi vào tháng 11, hãy kiểm tra trang chính thức của Kamikochi trước khi mua vé tàu. Rất nhiều người lên kế hoạch cho một ngày giữa tháng 11 rồi mới phát hiện ra thung lũng đã đóng.

11:00–14:00 — Hồ Taisho, đường ván gỗ, cầu Kappa

Nói với tài xế cho xuống ở điểm dừng Taishoike thay vì đi thẳng tới bến xe. Từ đó bạn đi ngược dòng sông Azusa về cầu Kappa: khoảng 3,5 km đường ván gỗ và đường mòn gần như phẳng hoàn toàn, mất khoảng một tiếng mười lăm đến một tiếng bốn mươi lăm nếu dừng chụp ảnh tử tế.

Giờ này sương đã tan, nhưng hồ Taisho vẫn có thứ không nơi nào khác ở Nhật có: những thân cây chết đứng trơ giữa mặt nước, hình thành sau vụ phun trào núi Yakedake đầu thế kỷ trước làm chặn dòng sông. Phía sau là rặng Hotaka, mùa thu thường đã lấm tấm tuyết đầu mùa.

Trên đường bạn đi qua đầm Tashiro, hồ Tashiro và bia đá Weston. Đoạn này mình thấy nhiều người phóng một mạch cho xong — đừng. Đây mới là phần có chất Kamikochi nhất.

Tới cầu Kappa khoảng 12 rưỡi đến 1 giờ, ăn trưa quanh khu bến xe. Đồ ăn ở đây đắt hơn dưới phố khoảng hai đến ba mươi phần trăm vì mọi thứ phải chở lên; coi như phí vận chuyển. Kamikochi không có cửa hàng tiện lợi, nhiều quầy chỉ nhận tiền mặt, và sóng điện thoại chập chờn. Chuẩn bị từ dưới.

Với quỹ thời gian này, bỏ hồ Myojin. Lên Myojin và về mất khoảng hai tiếng rưỡi, bạn không có ngần ấy. Thay vào đó ngồi bên sông Azusa nhìn lên rặng Hotaka một lúc, rồi ra bến xe.

14:00–16:00 — Về Matsumoto

Buýt xuống núi khoảng 14 giờ, về tới ga Matsumoto khoảng 15 giờ 45 đến 16 giờ. Cuối tuần cao điểm mùa lá, hàng chờ buýt ở bến Kamikochi có thể kéo dài và bạn phải chờ vài lượt xe. Ra bến sớm hơn giờ định đi ít nhất hai mươi phút.

16:00–17:30 — Thành Matsumoto lúc chiều muộn

Từ ga Matsumoto đi bộ tới thành khoảng mười lăm phút. Thành Matsumoto là một trong số ít toà thiên thủ các gốc còn nguyên vẹn ở Nhật, tường ván đen tuyền, soi bóng xuống hào nước — biệt danh của nó là "thành quạ".

Giờ đóng cửa vào khu nội thành thường vào khoảng cuối buổi chiều, sớm hơn bạn nghĩ, và cửa bán vé đóng trước đó. Nếu tới sau giờ đó, bạn vẫn đi được vòng quanh hào nước miễn phí — mà thật ra góc ảnh đẹp nhất của thành Matsumoto là từ bên kia hào, không phải từ bên trong. Chiều muộn mùa thu, nắng xiên vào mặt tường đen và dãy Alps hiện phía sau, đó là khung hình bạn muốn.

Giờ quay đầu và chuyến cuối

Đây là chỗ phương án B nguy hiểm. Chuyến Azusa cuối từ Matsumoto về Shinjuku rời ga sớm hơn nhiều người nghĩ — thường vào khoảng đầu buổi tối, không phải 9-10 giờ như tàu ở vùng đô thị. Chuyến Shinano cuối lên Nagano để nối shinkansen cũng vậy. Bạn phải biết chính xác hai con số này trước khi lên buýt vào Kamikochi buổi sáng, và phải chụp màn hình.

Cắt gì nếu trễ: bỏ thành Matsumoto. Nếu buýt xuống núi trễ và bạn về Matsumoto sau 5 giờ chiều, đừng cố chạy tới thành — hãy ra thẳng ga, ăn tối ở đó, và giữ chuyến tàu của bạn. Nếu trễ ngay từ buổi sáng, cắt phần đi bộ: xuống thẳng bến xe Kamikochi, đi bộ vòng ngắn quanh cầu Kappa, và vẫn kịp về.

Đây là phương án duy nhất trong ba phương án mà mình khuyên bạn đặt báo thức cho giờ quay đầu, không phải giờ khởi hành.

Chi phí ước lượng

• Azusa Shinjuku – Matsumoto khứ hồi, có đặt chỗ: khoảng 13.000 – 16.000 yên
• Tàu Alpico + buýt Matsumoto – Kamikochi khứ hồi: khoảng 5.000 – 6.000 yên
• Vé vào thành Matsumoto: khoảng 700 – 1.000 yên
• Ăn trưa trong Kamikochi + cà phê + ăn nhẹ: khoảng 3.000 – 4.500 yên
• Tủ gửi đồ, nhà vệ sinh thu phí: vài trăm yên

Tổng khoảng 23.000 – 28.000 yên một người.