Nagano mùa thu cho gia đình có trẻ nhỏ và ông bà: những nơi đẹp nhất mà không phải leo

Thử một việc nhỏ: mở lại những tấm ảnh mùa thu Nagano bạn đã lưu về máy. Mặt hồ Taisho phẳng lì soi dãy Hotaka. Sàn gỗ vươn ra khỏi sườn Iwatake nhìn xuống thung lũng vàng rực. Đường ván gỗ len giữa đầm lầy đỏ úa ở Tsugaike. Rồi tra lại xem để chụp được từng tấm đó, người ta phải đi bộ bao lâu.

Câu trả lời khiến nhiều người ngạc nhiên: gần như tấm nào cũng chụp từ chỗ mà cáp treo, xe buýt hoặc một lối đi bằng phẳng thả bạn xuống. Không phải từ đỉnh núi, không phải sau bốn tiếng leo. Nagano có tiếng là đất của dân leo núi nên các bài viết về nó cũng mang giọng của dân leo núi — nhưng hạ tầng ở đây được xây để đưa hàng vạn người trượt tuyết lên cao mỗi mùa đông, và mùa thu hệ thống đó vẫn chạy. Bạn mua độ cao bằng tiền vé, không phải bằng đầu gối.

Bài này viết cho đoàn mà người quyết định lịch trình không phải người khỏe nhất: nhà có trẻ dưới sáu tuổi, hoặc có bố mẹ ngoài bảy mươi, hoặc cả hai. Chín điểm dưới đây đều có ghi chú độ khó ngay dòng đầu. Nửa sau bài là phần ít ai viết nhưng quyết định chuyến đi vui hay mệt. Nếu chưa nắm tổng thể vùng này, đọc trước cẩm nang tổng quan Nagano mùa thu.

Trước khi chọn điểm: chấm sức người yếu nhất

Bước này mất năm phút và cứu cả chuyến đi. Trả lời thật lòng bốn câu, và trả lời thay cho người yếu nhất đoàn chứ không phải cho bạn.

Đi bộ liên tục được bao lâu trên đường phẳng trước khi cần ngồi? Không phải "đi được bao xa". Con số này loại bỏ hoặc mở ra hầu hết lựa chọn phía dưới.

Xuống dốc và xuống bậc có đau gối không? Nhiều người lớn tuổi lên dốc bình thường nhưng xuống thì khổ. Bậc đá cao không đều là đặc sản của đền chùa và công viên Nhật.

Có ai huyết áp cao, tim mạch, hay từng chóng mặt khi lên cao? Nếu có, đọc kỹ mục Senjojiki và mục độ cao, và hỏi bác sĩ trước chuyến đi.

Trẻ nhỏ tự đi hay vẫn phải bế? Nếu vẫn phải bế thì người bế chính là người yếu nhất đoàn.

Quy tắc mình dùng cho mọi chuyến có ông bà: một điểm chính mỗi ngày, không phải hai. Cái giá của việc nhồi nhét không nằm ở tiền hay thời gian, mà ở chỗ tối hôm đó có người không muốn nói chuyện với ai.

Chín nơi đẹp nhất mà gần như không phải leo

Kamikochi: từ hồ Taisho tới cầu Kappa dọc bờ sông

Độ khó: nhẹ nhất tỉnh xét trên tỷ lệ cảnh đẹp thu về trên mỗi bước chân. Đường bằng, một số đoạn lát ván gỗ, tổng chừng 3,5 km nhưng chia nhỏ được tuỳ ý.

Nếu chỉ được chọn một nơi trong bài này, mình chọn chỗ này không phải nghĩ lâu. Kamikochi là thung lũng ở khoảng 1.500 mét, cấm xe cá nhân, và toàn bộ trục tham quan chạy dọc bờ sông Azusa — gần như không có chênh cao. Bạn nhìn thấy dãy Hotaka dựng đứng ngay trước mặt mà không phải leo một mét nào.

Cách đi thông minh nhất cho đoàn đi nhẹ là xuống xe buýt ở bến Taisho-ike thay vì đi thẳng tới bến cuối. Hồ Taisho đẹp nhất tuyến vào buổi sáng: mặt nước phẳng, những thân cây chết đứng trong hồ, núi Yake bốc khói phía sau. Từ đó xuôi dòng về cầu Kappa mất chừng một tiếng nếu thong thả. Tuyến này bỏ dở lúc nào cũng được: dọc đường có bến buýt trung gian, có quán ăn ở khu Kappa-bashi, và nếu ai mệt thì cả nhóm ngồi lại ở một băng ghế ven sông chờ.

Phần khó không nằm ở đi bộ mà ở cách tới nơi: phải gửi xe ở Sawando hoặc Akandana rồi đổi buýt, hoặc đi tàu tới Matsumoto rồi nối tàu địa phương và buýt. Với đoàn có ông bà và trẻ nhỏ, chuỗi đổi chặng này mới làm mọi người mệt. Đây là một trong hai trường hợp trong bài mà xe đoàn giải quyết đúng vấn đề: tour Kamikochi và Hakuba hai ngày một đêm từ Tokyo đi thẳng bằng xe, bỏ hẳn phần đổi chặng và phần tự canh giờ chuyến cuối. Không cần thiết nếu bạn thuê xe và quen đường. Còn nếu trong nhà có người khỏe muốn đi xa hơn về phía Myojin hay Tokusawa, bài về các cung đường dài ở Kamikochi nói kỹ phần đó.

Happo-one và Mountain Harbor ở Iwatake, Hakuba

Độ khó: gần như không đi bộ. Lên bằng cáp, đứng trên sàn ngắm, ngồi uống cà phê rồi xuống.

Ở Hakuba có một nhầm lẫn cần gỡ ngay: hồ Happo-ike không dễ, nhưng đường lên tới trạm cáp cao nhất thì rất dễ. Cái hồ nổi tiếng nằm sau sáu mươi tới chín mươi phút đi bộ trên đường mòn đá thật, dốc và gồ ghề — với ông bà và trẻ nhỏ, hãy coi nó là phần thưởng tùy chọn cho người khỏe. Phần trước đó thì tuyệt: gondola cabin kín lên trạm giữa, hai chặng ghế treo nối tiếp lên gần 1.800 mét, tổng thời gian ngồi ba mươi tới bốn mươi phút. Ở trạm giữa có một vạt đầm nhỏ với đoạn ván gỗ ngắn, đi hết mất mươi mười lăm phút trên nền phẳng, có ghế ngồi và nhà vệ sinh ngay khu trạm.

Bên kia thung lũng, khu Iwatake nhẹ hơn nữa. Gondola năm tới mười phút đưa bạn lên thẳng Hakuba Mountain Harbor — sàn gỗ vươn ra khỏi sườn núi, nhìn xuống thung lũng vàng rực và đối diện là bức tường Alps phía Bắc. Không phải đi bộ mét nào, cạnh sàn có quán cà phê, ngồi trong nhà được nếu ngoài trời lạnh.

Cảnh báo thật lòng: ghế treo ở khu Happo là ghế lộ thiên, không mái, không kính, chân buông thõng. Mười phút ngồi im ở mười độ kèm gió đủ làm người lớn tuổi run cầm cập, dù dưới thung lũng trời còn nắng. Gondola Iwatake thì kín gió, dễ chịu hơn hẳn. Cách chia đoàn ở Hakuba mình viết riêng trong bài về các cung đi bộ nhẹ ở Hakuba.

Tsugaike Nature Park: vòng ván gỗ ở 1.900 mét

Độ khó: địa hình nhẹ nhất trong các điểm vùng cao, nhưng vòng đầy đủ thì dài. Ván gỗ có bậc, có đoạn hẹp, xe đẩy không dùng được.

Đây là nơi cho bạn cảm giác đang ở giữa núi cao mà chân vẫn phẳng. Từ khu Tsugaike Kogen, gondola cabin kín chừng hai mươi phút lên trạm giữa, đổi một chặng ropeway ngắn nữa là tới cửa công viên. Trên đó là vùng đầm lầy núi cao rộng, toàn bộ tuyến tham quan trải ván gỗ.

Vòng đầy đủ khoảng 5 km, đi trọn mất ba tới bốn tiếng — quá sức với đoàn có ông bà. Cách làm đúng là đi vào rồi quay lại: đoạn đầu vừa phẳng nhất vừa đẹp nhất. Đi hai lăm tới ba mươi phút, tìm chỗ ngồi, ăn nhẹ rồi quay lại; tổng một tiếng và bạn đã lấy gần trọn phần đẹp nhất. Ván gỗ sáng sớm đọng sương thì khá trơn, nên gậy chống rất đáng mang cho người lớn tuổi — không phải vì dốc mà vì điểm tựa thứ ba giúp bước tự tin hơn nhiều.

Karuizawa: vòng hồ Kumoba và thác Shiraito

Độ khó: hồ Kumoba là vòng dạo phẳng khoảng hai mươi phút, hợp cả với người đi chậm. Thác Shiraito đi từ bãi đỗ vào ngắn nhưng có đoạn đường mòn không bằng phẳng.

Karuizawa là vùng nghỉ mát ở khoảng 1.000 mét, gần Tokyo tới mức shinkansen chạy hơn một tiếng là tới, và địa hình thoải hơn hẳn vùng núi phía tây tỉnh. Hồ Kumoba cách ga chừng hai mươi phút đi bộ hoặc vài phút taxi; vòng quanh hồ ngắn, lối đi rõ ràng, có đoạn trải sỏi và ván gỗ, đi hết mất hai mươi tới ba mươi phút với nhịp chậm. Sáng sớm khi chưa có gió là lúc mặt hồ phản chiếu đẹp nhất và cũng vắng nhất.

Thác Shiraito nằm trên đường lên Kusatsu, đi xe từ trung tâm chừng hai lăm phút. Thác không cao nhưng rộng, nước rỉ ra từ vách đá thành một bức mành trắng dài. Từ bãi đỗ vào tới chân thác chỉ vài phút, nhưng đoạn này là đường mòn ven suối có chỗ gồ ghề, ẩm và trơn, không phải lối lát phẳng — người đi chậm vẫn đi được nếu có người dìu, người dùng xe lăn thì rất khó.

Nếu ngại tự lo chuyện nối buýt giữa các điểm quanh Karuizawa với ông bà đi cùng, có tour Karuizawa trong ngày từ Tokyo đi bằng xe — hữu ích ở chỗ nó bỏ được phần chờ buýt giữa trời lạnh, chứ không phải vì bản thân Karuizawa khó đi.

Zenkoji và con phố dẫn vào chùa ở thành phố Nagano

Độ khó: phố dẫn vào chùa bằng phẳng và lát đá, đi được cả với xe đẩy. Nhưng để vào chính điện thì có bậc thang.

Zenkoji là ngôi chùa cổ hơn một nghìn ba trăm năm nằm ngay trong thành phố Nagano. Con phố dẫn vào chùa — Nakamise — là một trong những đoạn đi bộ dễ chịu nhất tỉnh này với đoàn có ông bà: phẳng, lát đá, hai bên là tiệm bánh, quán soba, hàng miso, quán bán oyaki. Cứ vài chục mét lại có cớ để dừng, và dừng là ngồi được. Đi buýt từ ga Nagano tới ngay trước cổng chùa mất chừng mười phút — mẹo này rất nhiều người bỏ qua rồi đi bộ hết hai cây số và đến nơi thì đã hết sức.

Khuôn viên chùa rộng và bằng phẳng, nhưng chính điện có bậc gỗ cao và bên trong phải bỏ giày — với người khó gập gối thì đây là chỗ vướng. Cứ tự nhiên đứng ngoài ngắm; phần đẹp nhất của Zenkoji vốn nằm ở tổng thể chứ không ở việc phải bước vào bằng được.

Obuse: cả thị trấn nhỏ vừa một buổi sáng

Độ khó: gần như không có dốc, quãng đường ngắn, mật độ chỗ ngồi cao nhất trong bài.

Obuse cách thành phố Nagano chừng ba mươi phút bằng tàu tuyến Nagano Dentetsu. Toàn bộ khu trung tâm — bảo tàng Hokusai, các con ngõ lát đá, vườn nhà cổ, tiệm hạt dẻ — nằm gọn trong bán kính đi bộ mười lăm phút quanh ga. Không dốc, không bậc dài, và quan trọng hơn cả: dày đặc quán cà phê và tiệm bánh có chỗ ngồi.

Obuse nổi tiếng về hạt dẻ, và mùa thu là mùa của nó. Cơm hạt dẻ, bánh monaka nhân hạt dẻ, kem hạt dẻ — mấy món này trẻ con ăn được và ông bà cũng thích, một sự trùng hợp không hay xảy ra. Mình hay dùng Obuse làm ngày đệm: xen giữa hai ngày lên núi, hoặc làm ngày cuối khi cả nhà đã ngấm mệt.

Khuôn viên thành Matsumoto

Độ khó: khuôn viên và đường hào bằng phẳng, đi vòng quanh dễ. Leo lên trong tháp thì hoàn toàn khác — cầu thang gỗ rất dốc.

Toà thiên thủ các đen tuyền soi bóng xuống hào nước với dãy Alps phía sau là khung hình kinh điển của vùng này, và bạn không cần vào trong thành để có được nó — góc đẹp nhất là từ ngoài hào, nơi có đường dạo phẳng, có ghế, có cầu đỏ.

Bên trong tháp thì phải nói rõ: cầu thang gỗ nguyên bản rất dốc, bậc cao, có đoạn gần như thang, và phải bỏ giày. Đây không phải chỗ cho đầu gối yếu hay cho người bế trẻ nhỏ. Kịch bản hợp lý cho đoàn ba thế hệ là người khỏe lên tháp còn ông bà và trẻ nhỏ ngồi ở khuôn viên hoặc quán cà phê gần đó. Matsumoto cũng không phụ thuộc thời tiết núi, nên là phương án B rất tốt cho ngày cáp treo dừng vì gió.

Senjojiki Cirque: tầm nhìn 2.600 mét dễ tới nhất Nhật Bản

Độ khó: đi bộ thì nhẹ — vòng dạo trên cao chừng bốn mươi phút trên lối lát đá, hoặc chỉ ra đài ngắm cảnh vài chục mét. Nhưng độ cao là vấn đề thật, cần đọc kỹ.

Senjojiki là lòng chảo băng hà ở khoảng 2.600 mét trong dãy Alps Trung Bộ, tới bằng buýt lên đường núi rồi ropeway — không có đoạn đi bộ nào bắt buộc. Ra khỏi nhà ga cáp là thấy ngay vòng cung đá dựng đứng bao quanh, thảm cây bụi núi cao đổi màu đỏ cam vào đầu mùa, và tầm nhìn mở ra tận Nam Alps những ngày trời trong. Nói không ngoa, đây là tầm nhìn cao nhất Nhật Bản mà một người không leo núi có thể chạm tới. Vòng dạo trên đó dài chừng bốn mươi phút, lối lát đá đã kè nhưng có bậc và có đoạn nghiêng; người đi chậm cứ đi một phần rồi quay lại, còn đài ngắm cảnh gần nhà ga cáp chỉ cách vài chục mét.

Phần phải nói thẳng là độ cao. Bạn nhảy từ khoảng 800 mét lên 2.600 mét trong chưa tới một tiếng, không có thời gian cho cơ thể thích nghi. Hụt hơi, đau đầu nhẹ, chóng mặt khi đứng dậy nhanh xảy ra ở đây thường xuyên hơn nhiều người tưởng, kể cả với người khỏe. Với người có bệnh tim mạch, huyết áp cao hoặc bệnh hô hấp, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước chuyến đi rồi mới quyết định. Nếu đã lên: mười lăm phút đầu đi thật chậm, uống nước, và nếu ai thấy khó chịu thì xuống ngay bằng chuyến cáp gần nhất. Xuống thấp là cách xử lý hiệu quả nhất, và không có gì đáng tiếc cả.

Venus Line: ngắm núi mà gần như không rời khỏi xe

Độ khó: không cần đi bộ nếu không muốn. Đây là tuyến lái xe, không phải tuyến đi bộ.

Venus Line chạy trên cao nguyên phía đông tỉnh, quanh vùng Kirigamine và Utsukushigahara, ở độ cao khoảng 1.500 tới 1.900 mét. Điều làm nó đặc biệt với đoàn đi nhẹ là cảnh đẹp nằm ngay bên đường: cao nguyên trống trải, đồi cỏ vàng, tầm nhìn mở ra dãy Alps và cả núi Phú Sĩ những ngày trong. Dọc tuyến có nhiều điểm dừng có bãi đỗ, nhà vệ sinh và quán, mà từ bãi đỗ ra chỗ ngắm cảnh nhiều khi chỉ vài chục bước.

Đây là lựa chọn tốt nhất trong bài cho trường hợp có người thật sự không đi bộ được — kể cả người ngồi xe lăn — vì bạn kiểm soát hoàn toàn việc dừng ở đâu và bao lâu. Đổi lại, nó yêu cầu có xe riêng. Hai lưu ý: cao nguyên này lạnh và gió mạnh hơn thung lũng khá nhiều, đừng đánh giá theo nhiệt độ ở Matsumoto; và đoạn cao của tuyến đóng vào mùa đông, thời điểm đóng thay đổi theo tuyết đầu mùa nên hãy kiểm tra tình trạng đường nếu tới vào cuối mùa. Muốn so sánh sâu hơn màu lá giữa các vùng, xem danh sách điểm ngắm lá đỏ đẹp nhất Nagano.