Lịch lá đổi màu Nikko theo tuần: từ Senjogahara xuống khu đền cổ

Cứ đến giữa tháng 9, kiểu gì mình cũng nhận được cùng một câu hỏi từ bạn bè: "Nikko lá đỏ đẹp nhất khi nào?". Và lần nào mình cũng phải hỏi ngược lại: "Bạn muốn ngắm cái gì ở Nikko?". Nghe hơi khó chịu, nhưng đó là câu hỏi đúng. Bởi vì Nikko không có một mùa lá đỏ — nó có hẳn một cái lịch, kéo dài hơn một tháng, và mỗi tuần "sân khấu chính" lại dời sang một chỗ khác.

Lý do nằm ở độ cao. Khu đền Toshogu dưới thị trấn nằm ở khoảng 600m so với mực nước biển, trong khi Yumoto Onsen trên cùng của vùng Okunikko cao gần 1.500m. Chênh nhau gần 900m nghĩa là chênh nhau vài độ C, và lá cây thì đổi màu theo nhiệt độ: núi cao lạnh trước, lá đỏ trước; thị trấn ấm hơn, lá đỏ sau. Kết quả là "làn sóng" koyo ở Nikko lan từ trên cao xuống thấp, đều đặn gần như năm nào cũng vậy.

Đây chính là chỗ nhiều người trượt. Mình từng gặp một nhóm bạn hăm hở đi Nikko đầu tháng 10, đứng trước cổng Toshogu ngơ ngác vì cây vẫn xanh rì — trong khi cách đó chỉ một chuyến xe buýt, đầm Senjogahara đang vàng ruộm đúng đỉnh. Ngược lại, có người đi giữa tháng 11 lên hồ Chuzenji thì lá đã rụng gần hết, đành quay xuống và bất ngờ vì khu đền lại đang đẹp nhất. Bài này sẽ đưa bạn cái lịch theo tuần ấy, kèm cách tự tra dự báo để chốt ngày đi cho chuẩn.

Vì sao Nikko có hẳn một "lịch lá" thay vì một mùa lá

Hãy hình dung Nikko như một cái cầu thang khổng lồ. Bậc trên cùng là Yumoto Onsen và đầm lầy Senjogahara ở độ cao 1.400–1.500m. Bậc giữa là hồ Chuzenji và thác Ryuzu, quanh mức 1.300m. Nối bậc giữa với bậc dưới là con đèo Irohazaka 48 khúc cua. Và bậc dưới cùng là thị trấn Nikko với quần thể đền chùa di sản thế giới, ở khoảng 600m.

Mùa thu "đi xuống" cái cầu thang này mỗi tuần một bậc. Trên cao, đêm cuối tháng 9 đã lạnh đủ để cỏ và cây bụi chuyển màu. Xuống đến hồ thì phải giữa tháng 10. Xuống đến đền thì đã sang tháng 11. Nắm được nhịp này, bạn gần như không thể đi trượt mùa — vấn đề chỉ còn là chọn bậc thang nào cho tuần của mình.

Một lưu ý trước khi vào lịch chi tiết: các mốc dưới đây là nhịp của một năm "bình thường". Vài năm gần đây thời tiết ấm hơn nên lá có xu hướng đổi màu muộn hơn chừng một tuần, và mỗi năm vẫn có thể xê dịch tùy đợt lạnh về sớm hay muộn. Vì thế phần tra dự báo ở cuối bài quan trọng không kém phần lịch.

Lịch lá đổi màu theo tuần: từ cao xuống thấp

Cuối tháng 9 – đầu tháng 10: Yumoto Onsen và đầm Senjogahara

Đây là màn mở đầu, và cũng là màn ít khách du lịch nước ngoài biết nhất. Senjogahara là một đầm lầy rộng mênh mông nằm ở độ cao khoảng 1.400m, và thứ đổi màu đầu tiên ở đây không phải lá phong mà là... cỏ. Người Nhật gọi hiện tượng này là kusamomiji — "lá đỏ của cỏ". Cả đầm lầy chuyển sang màu vàng đồng rồi đỏ nâu, điểm xuyết những cây bạch dương trắng thân mảnh, phía xa là núi Nantai. Sáng sớm có sương, cảnh đẹp kiểu trầm lặng, rất khác với koyo rực rỡ mà bạn hay thấy trên ảnh.

Cách chơi ở đây là đi bộ. Có đường ván gỗ xuyên qua đầm, phổ biến nhất là cung từ thác Ryuzu ngược lên thác Yudaki rồi ra Yumoto Onsen, đi thong thả mất chừng nửa ngày. Đường bằng phẳng, không cần sức khỏe leo núi, nhưng bạn nhớ mang áo ấm — cuối tháng 9 trên này sáng sớm đã lạnh như đầu đông ở Tokyo.

Kết thúc cung đi bộ ở Yumoto Onsen là lựa chọn khôn ngoan: đây là xóm onsen nhỏ nằm cạnh hồ Yunoko, nước khoáng lưu huỳnh trắng đục, ngâm mình sau buổi đi bộ giữa trời lạnh thì không còn gì bằng. Nếu bạn thích kiểu du lịch chậm, ngủ lại một đêm ở Yumoto vào tuần này là trải nghiệm đáng tiền hơn nhiều so với chen chúc giữa cao điểm tháng 10.

Giữa – cuối tháng 10: thác Ryuzu và hồ Chuzenji

Đây là cao trào của cả mùa, cũng là lúc Nikko đông nhất. Thác Ryuzu — "thác Đầu Rồng" — là điểm nổi tiếng nhất nhì vùng Okunikko mùa này: dòng nước xẻ đôi trên nền đá, hai bên là phong và các loại cây lá đỏ phủ kín, nhìn từ chân thác lên đúng như đầu rồng rẽ nước giữa biển lửa. Ngay chân thác có quán trà với chỗ ngồi nhìn thẳng ra thác; đến sớm trước 9 giờ sáng thì còn thong thả, sau đó thì phải xếp hàng khá lâu mới chụp được ảnh.

Hồ Chuzenji nằm ở độ cao khoảng 1.270m, mặt hồ rộng, núi Nantai sừng sững một bên. Tuần đỉnh của hồ thường rơi vào nửa cuối tháng 10. Bạn có thể đi thuyền ngắm cảnh trên hồ, đạp xe hoặc đi bộ ven bờ, ghé hai khu biệt thự cổ từng là nhà nghỉ mát của đại sứ quán Ý và Anh — ngồi ở hiên gỗ nhìn ra mặt hồ loang màu lá là một trong những khung cảnh mùa thu đẹp nhất vùng Kanto, theo gu của mình. Gần đó còn có thác Kegon cao gần trăm mét, nước đổ thẳng đứng qua vách đá, có thang máy xuống đài quan sát dưới chân thác (có thu phí, bạn xem thông tin trên trang chính thức trước khi đi).

Nếu muốn góc nhìn từ trên cao, hãy để dành thời gian cho đèo Hangetsu phía nam hồ — điểm ngắm nhìn xuống bán đảo Hatchodejima nhô ra giữa mặt nước là góc ảnh kinh điển của Chuzenji mùa thu.

Cuối tháng 10 – đầu tháng 11: đèo Irohazaka

Khi màu đỏ bắt đầu nhạt dần quanh hồ, nó lại rực lên dọc con đèo nối Okunikko với thị trấn. Irohazaka là hai tuyến đường một chiều — một chiều lên, một chiều xuống — với tổng cộng 48 khúc cua tay áo, mỗi khúc được đặt tên theo một chữ cái trong bảng chữ kana cổ. Mùa lá đỏ, cả sườn núi hai bên đường như bốc cháy, và cứ mỗi khúc cua là một khung cảnh mới.

Trên tuyến chiều lên có trạm cáp treo Akechidaira, đưa bạn lên đài quan sát nhìn được cùng lúc hồ Chuzenji, thác Kegon và biển lá phía dưới — nhiều người coi đây là view đẹp nhất Nikko. Cáp treo có thể dừng chạy khi gió lớn hoặc bảo trì, nên bạn kiểm tra tình trạng hoạt động trước.

Phải nói thẳng về mặt trái: kẹt xe ở Irohazaka mùa này là chuyện "huyền thoại". Cuối tuần cao điểm, đoạn đèo bình thường chạy hai mươi phút có thể mất vài tiếng, xe buýt cũng kẹt y như xe con. Kinh nghiệm của mình: đi ngày thường nếu có thể; nếu buộc phải đi cuối tuần thì xuất phát từ Tokyo thật sớm để lên đèo trước 8 giờ sáng, hoặc chấp nhận lên muộn hẳn sau 3 giờ chiều và ngủ lại trên khu hồ. Khoảng giữa buổi là lúc tệ nhất.

Đầu – giữa tháng 11: trung tâm khu đền và thị trấn

Màn kết của cả mùa, và với nhiều người là màn hay nhất, vì lúc này lá đỏ mới về đến quần thể đền chùa di sản — Toshogu, Rinnoji, Futarasan — cùng cây cầu đỏ Shinkyo bắc qua sông Daiya. Lá phong đỏ trên nền cổng đền dát vàng, tường sơn son là kiểu cảnh "rất Nhật Bản" mà bạn không tìm được ở trên núi. Ánh nắng tháng 11 xiên thấp, tầm giữa chiều rọi qua tán phong trong sân đền đẹp không tả nổi.

Tuần này cũng dễ đi nhất: mọi thứ nằm quanh thị trấn, từ ga đi bộ hoặc vài bến xe buýt là tới, không phụ thuộc đèo Irohazaka. Ngoài khu đền, bạn nên dành một tiếng đi bộ vào Kanmangafuchi — hẻm vực nhỏ ven sông với hàng tượng Jizo đội mũ len đỏ rêu phong, mùa lá rụng phủ vàng lối đi, vắng và tĩnh hơn hẳn khu đền chính.

Một mẹo nhỏ: đầu tháng 11 là vùng giao thoa đẹp nhất trong năm. Đi đúng tuần này, bạn có thể sáng lên Irohazaka ngắm nốt đợt lá cuối trên đèo, chiều xuống khu đền đón đợt lá mới — hai cảnh trong một ngày.