Kyoto mùa lá đỏ: đi tàu thay bus để khỏi chôn chân giữa biển người

Nếu bạn từng đứng ở bến xe bus trước ga Kyoto vào một buổi sáng cuối tháng 11, bạn sẽ hiểu vì sao bài này tồn tại. Hàng người chờ bus 206 đi Kiyomizu-dera uốn thành ba vòng, nhân viên cầm loa hướng dẫn xếp hàng, xe nào trờ tới cũng đã chật kín từ trạm trước. Có người chờ ba chuyến vẫn chưa lên được, mà lên được rồi thì đứng ép như cá hộp suốt hai mươi phút cho quãng đường lẽ ra chỉ mười phút chạy xe. Mùa lá đỏ ở Kyoto đẹp thật, nhưng cái giá phải trả nếu bạn đi lại sai cách là những giờ đồng hồ chôn chân trên đường Higashioji.

Điều trớ trêu là phần lớn du khách kẹt trên bus không phải vì Kyoto thiếu tàu, mà vì họ nghĩ Kyoto "không có tàu điện tử tế". Sự thật ngược lại: mạng lưới tàu của Kyoto — Keihan, JR Nara line, tàu điện Randen, hai tuyến subway — phủ được gần hết các điểm ngắm lá đỏ nổi tiếng, chạy đúng giờ bất chấp kẹt xe, và mùa cao điểm chính là lúc lợi thế đó phát huy rõ nhất.

Bài này gom lại toàn bộ phần "đi lại" cho một chuyến Kyoto mùa thu: bay tới sân bay nào, từ sân bay vào thành phố bằng gì, vì sao nên quy hoạch lịch trình quanh các tuyến tàu thay vì bus, mua pass gì hay chỉ cần một chiếc thẻ IC, và gửi hành lý ở đâu để rảnh tay ngắm lá. Toàn bộ là kinh nghiệm kiểu "người đi trước kể lại", còn giá vé và giờ giấc chính xác thì bạn nên kiểm tra trang chính thức trước ngày đi, vì bên Nhật thỉnh thoảng điều chỉnh.

Bay tới đâu và vào Kyoto bằng gì

Kyoto không có sân bay riêng. Cửa ngõ chính cho người bay từ Việt Nam là sân bay quốc tế Kansai (KIX), nằm trên đảo nhân tạo ngoài vịnh Osaka. Từ Việt Nam có nhiều đường bay thẳng tới KIX, và từ KIX vào trung tâm Kyoto mất khoảng một tiếng rưỡi tùy phương tiện. Một số bạn bay tới Narita hay Haneda (Tokyo) rồi đi shinkansen xuống, cũng được, nhưng nếu Kyoto là điểm chính của chuyến đi thì bay thẳng KIX vẫn là phương án hợp lý nhất về cả thời gian lẫn tiền bạc.

Tàu Haruka: nhanh, êm, đi thẳng tới ga Kyoto

Haruka là tàu tốc hành của JR chạy thẳng từ nhà ga sân bay Kansai về ga Kyoto, thời gian khoảng 75–80 phút, không phải đổi tàu. Đây là lựa chọn mình khuyên cho phần lớn mọi người, nhất là khi bạn mang vali to: tàu có giá để hành lý cỡ lớn, ghế ngồi thoải mái, và quan trọng nhất là không bao giờ kẹt xe.

Giá vé Haruka khoảng hơn 3.000 yên một chiều cho ghế thường, nhưng có vài mẹo đáng biết. Thứ nhất, JR West bán vé Haruka giá ưu đãi cho khách nước ngoài qua trang đặt vé online của họ, mua trước thường rẻ hơn mua tại quầy — bạn nên kiểm tra trang chính thức của JR West trước chuyến đi. Thứ hai, nếu lịch trình của bạn có cả Osaka, Nara, Kobe, các gói pass vùng Kansai của JR thường đã bao gồm Haruka, tính ra rất hời. Thứ ba, mùa cao điểm lá đỏ (giữa tháng 11 đến đầu tháng 12) tàu có thể đông, nếu muốn chắc chắn có chỗ ngồi cạnh nhau cho cả nhà thì cân nhắc đặt ghế chỉ định.

Limousine bus: rẻ hơn một chút, hợp khi khách sạn gần điểm dừng

Xe bus limousine từ KIX về Kyoto dừng ở khu vực ga Kyoto (phía Hachijoguchi) và một vài điểm khác, thời gian khoảng 85–100 phút nếu đường thoáng. Ưu điểm là không phải kéo vali qua các ga tàu, cứ chất hành lý xuống hầm xe rồi ngồi ngủ một giấc. Nhược điểm nằm ở hai chữ "nếu đường thoáng": cao tốc quanh Osaka giờ cao điểm hoặc cuối tuần mùa thu hoàn toàn có thể tắc, và bạn không kiểm soát được điều đó. Kinh nghiệm của mình: chiều từ sân bay vào thì bus ổn, nhưng chiều ngược lại ra sân bay để bay về, nếu giờ bay sát sao thì nên đi Haruka cho chắc ăn — trễ tàu điện gần như không xảy ra, còn trễ vì kẹt xe thì không ai đền cho bạn chuyến bay.

Phương án tiết kiệm: tàu thường hoặc Nankai nối chuyến

Nếu bạn đi bụi và muốn tiết kiệm tối đa, có thể đi tàu nhanh Kanku Rapid của JR về Osaka rồi nối tàu thường lên Kyoto, hoặc đi Nankai về Namba rồi chuyển sang tàu khác. Tổng thời gian dài hơn Haruka khoảng 30–45 phút và phải đổi tàu ít nhất một lần với vali lỉnh kỉnh. Với chênh lệch giá không quá lớn, mình chỉ khuyên cách này khi bạn hành lý gọn nhẹ hoặc tiện đường ghé Osaka trước.

Vì sao mùa thu nên đi tàu thay vì bus

Bus 206 và cơn ác mộng Higashiyama

Bus 206 là tuyến "quốc dân" của du khách vì nó chạy vòng qua gần hết các điểm hot phía đông: Kiyomizu-dera, Gion, Yasaka, rồi vòng lên phía bắc. Chính vì tiện như vậy nên mùa lá đỏ nó trở thành nạn nhân của chính mình: ai cũng đổ lên 206, đường Higashioji thì hẹp và kẹt, xe nhích từng mét, khách đứng chen nhau đến mức tài xế phải bỏ trạm vì không nhét thêm được ai. Chuyện chờ 30–40 phút mới lên được xe, rồi ngồi (đúng hơn là đứng) thêm 30 phút cho quãng đường 3 cây số là hoàn toàn có thật vào cuối tuần cao điểm. Thành phố Kyoto những năm gần đây còn phải mở thêm bus tốc hành riêng cho du khách để giảm tải, đủ hiểu vấn đề nghiêm trọng cỡ nào.

Bus ở Kyoto không xấu — ngày thường vắng khách nó vẫn là phương tiện dễ chịu. Nhưng mùa lá đỏ, quy tắc của mình đơn giản: cái gì đi được bằng tàu thì đi tàu, bus chỉ dùng cho chặng cuối ngắn không còn lựa chọn nào khác, và nếu chặng cuối đó dưới 2 cây số thì... đi bộ nhiều khi còn nhanh hơn, lại được ngắm phố.

Keihan: xương sống của trục ngắm lá phía đông

Tuyến Keihan chạy dọc sông Kamo là tuyến tàu hữu ích nhất cho mùa thu ở Kyoto mà nhiều du khách không biết tới, vì nó không xuất phát từ ga Kyoto. Từ ga Tofukuji (nối với JR), Keihan đưa bạn tới thẳng Fushimi Inari (ga Fushimi-Inari), lên Shichijo (đi bộ sang bảo tàng quốc gia và Sanjusangendo), Kiyomizu-Gojo (đi bộ lên Kiyomizu-dera khoảng 20 phút, xa hơn bus một chút nhưng không phải chờ), Gion-Shijo (ngay trung tâm Gion), rồi Demachiyanagi ở phía bắc — nơi bạn đổi sang tàu Eizan đi Kurama, Kibune, hai thung lũng lá đỏ đẹp mê người. Cả một trục du lịch phía đông nằm gọn trên một tuyến tàu chạy vài phút một chuyến, không bao giờ kẹt.

Riêng chùa Tofukuji — một trong những điểm ngắm lá đỏ đỉnh nhất Kyoto với cây cầu Tsutenkyo nhìn xuống thung lũng phong — thì ga Tofukuji của cả Keihan lẫn JR chỉ cách cổng chùa chừng mười phút đi bộ. Mùa cao điểm chỗ này đông kinh khủng, đi tàu tới là lựa chọn duy nhất tỉnh táo.

JR Nara line: Tofukuji và Fushimi Inari từ ga Kyoto

Nếu bạn ở gần ga Kyoto, tuyến JR Nara line là đường tắt tuyệt vời: chỉ một ga là tới Tofukuji, hai ga là tới Inari — ga nằm ngay trước cổng đền Fushimi Inari, gần hơn cả ga Keihan. Tàu chạy thường xuyên, đi vài phút là tới. Ai có JR Pass hoặc pass vùng Kansai thì tuyến này miễn phí luôn. Mẹo nhỏ: nhớ lên tàu thường (local) vì tàu nhanh có thể bỏ qua ga Inari — kiểm tra bảng điện tử trước khi lên.

Randen: tàu điện cổ chạy về phía Arashiyama

Randen (tuyến Keifuku) là tàu điện một toa nhỏ xinh chạy từ khu Shijo-Omiya về Arashiyama, và một nhánh rẽ lên Kitano-Hakubaicho ở phía tây bắc. Đây là cách dễ chịu nhất để đi Arashiyama mùa cao điểm, vì đường bộ vào khu này tắc khỏi bàn. Nhánh Kitano còn hữu ích hơn nữa cho dân mê lá đỏ: từ các ga trên nhánh này bạn đi bộ được tới Ninna-ji, Ryoan-ji (vườn đá nổi tiếng), và ga cuối Kitano-Hakubaicho cách rừng phong của đền Kitano Tenmangu không xa. Bản thân chuyến tàu cũng là một trải nghiệm — toa tàu cũ kỹ lắc lư chạy len giữa khu dân cư, có đoạn chạy chung với đường ô tô như tram châu Âu.

Ngoài ra đừng quên JR Sagano/Sanin line từ ga Kyoto đi ga Saga-Arashiyama chỉ mất khoảng 15 phút — nhanh hơn mọi phương án khác nếu bạn xuất phát từ ga trung tâm. Đến nơi đi bộ chừng mười phút là tới rừng tre và cầu Togetsukyo.

Subway: hai tuyến thôi nhưng trúng chỗ hiểm

Kyoto chỉ có hai tuyến subway — Karasuma chạy dọc bắc nam và Tozai chạy đông tây — nghe có vẻ nghèo nàn nhưng lại trúng những chỗ bus khổ nhất. Tuyến Tozai có ga Keage: ra khỏi ga đi bộ vài phút là tới đường dốc nghiêng Keage Incline, chùa Nanzen-ji với cổng Sanmon khổng lồ và cầu máng nước gạch đỏ, rồi men theo Con đường Triết học rợp lá vàng lên tới Eikando và xa hơn là Ginkaku-ji. Cả cụm này nếu đi bus mùa cao điểm là cực hình, còn đi subway tới Keage rồi tản bộ thì lại thành một trong những cung đường đẹp nhất Kyoto. Tuyến Tozai còn kéo dài tới Daigo — ga gần chùa Daigo-ji, một điểm lá đỏ hạng nặng ít khách Việt biết. Tuyến Karasuma thì hữu ích để di chuyển nhanh giữa ga Kyoto, khu Shijo sầm uất và phía bắc (đổi bus ngắn đi Kinkaku-ji từ các ga phía bắc sẽ đỡ kẹt hơn nhiều so với đi bus xuyên tâm từ ga Kyoto).

Bonus: Eizan đi Kurama — chuyến tàu xuyên "đường hầm lá phong"

Từ ga Demachiyanagi (cuối tuyến Keihan), tàu Eizan chạy lên núi phía bắc tới Kurama và Kibune. Đoạn giữa Ichihara và Ninose, tàu chạy xuyên qua một vòm cây phong mà mùa thu đỏ rực hai bên — dân địa phương gọi là momiji tunnel, buổi tối mùa cao điểm có năm còn được thắp đèn. Nếu bạn có trọn một ngày và muốn trốn đám đông nội thành, cung Kurama–Kibune (đi tàu lên, đi bộ đường núi giữa hai làng, ngâm chân onsen rồi về) là ngày đẹp nhất chuyến đi của nhiều người.