Nối Shirakawa-go, Gokayama và Kanazawa: cung mùa thu ba chặng

Nối cả cung bằng tuyến bus World Heritage

Đây là phần khiến nhiều người bỏ cuộc, nhưng thực ra nó đơn giản hơn vẻ ngoài. Xương sống của cung này là tuyến bus di sản (World Heritage Bus) do hãng Kaetsunō khai thác, chạy dọc trục: ga Takaoka – ga Shin-Takaoka – ga Johana – Suganuma – Ainokura-guchi – Shirakawa-go.

Vì sao trục này hợp với người xuất phát từ Kanazawa

Shin-Takaoka nằm trên tuyến shinkansen Hokuriku, chỉ cách Kanazawa hơn mười phút tàu. Nghĩa là buổi sáng bạn có thể rời Kanazawa, nhảy shinkansen một ga, rồi lên bus di sản đi thẳng vào Gokayama. Chặng Shin-Takaoka đến khu Gokayama mất khoảng một tiếng rưỡi, đi tiếp tới Shirakawa-go tổng cộng khoảng hai tiếng. Số chuyến trong ngày không nhiều — cỡ vài chuyến mỗi chiều — nên cả lịch trình của bạn phải xoay quanh bảng giờ của tuyến bus này, không phải ngược lại. Trước khi chốt, hãy mở trang của hãng xem giờ chạy đúng ngày mình đi.

Tuyến này thường không cần đặt chỗ trước, lên xe ngồi tự do. Hãng có bán loại vé tự do đi lại nhiều ngày trên tuyến, giá khá hời nếu bạn ghé cả Suganuma lẫn Ainokura rồi đi tiếp Shirakawa-go — bạn nên hỏi ngay tại quầy ở ga Takaoka/Shin-Takaoka hoặc kiểm tra trang chính thức, vì điều kiện vé có thay đổi theo năm. Mang sẵn tiền mặt lẻ, đừng mặc định quẹt thẻ IC được như ở thành phố.

Chặng Shirakawa-go – Kanazawa

Chặng này ngược lại: có bus chạy thẳng, khoảng một tiếng mười lăm đến một tiếng rưỡi, do các hãng như Nohi và Hokutetsu khai thác, và thường là loại ghế đặt trước bắt buộc. Mùa thu cuối tuần, đây là chặng cháy vé nhanh nhất cả cung. Kinh nghiệm: đặt online ngay khi chốt được ngày, đừng chờ đến hôm ra bến. Cũng chính vì chặng này thuận tiện, rất nhiều người chỉ đi Kanazawa – Shirakawa-go rồi quay lại trong ngày — và đó là lý do Ogimachi đông còn Gokayama vắng.

Vé, pass và vài cái bẫy nhỏ

• Một số pass du lịch vùng (dạng vé kết hợp tàu JR và bus khu vực Takayama – Hokuriku) có bao chặng bus Kanazawa – Shirakawa-go – Takayama, nhưng không đương nhiên bao tuyến bus di sản của Kaetsunō. Đọc kỹ phạm vi trước khi mua, đừng suy diễn.
• Điểm dừng cho Ainokura ghi là "Ainokura-guchi" (tức cửa ngõ vào Ainokura), không phải trong làng. Nghe thông báo và để ý biển, đừng ngồi quá bến.
• Hành lý to là kẻ thù của cung này: bạn sẽ lên xuống bus nhiều, leo dốc vào Ainokura. Gửi vali ở tủ khóa ga Kanazawa hoặc Takaoka, mang một balo nhỏ đi hai ngày.
• Chuyến bus cuối trong ngày thường khá sớm so với thói quen thành phố. Lỡ chuyến ở Gokayama nghĩa là bạn ở lại Gokayama, chấm hết — taxi vùng này hiếm và đắt.

Lịch trình gợi ý

Phương án 2 ngày 1 đêm (gọn, hợp người đi từ Tokyo/Osaka cuối tuần)

Ngày 1: Sáng có mặt ở Kanazawa (shinkansen từ Tokyo, hoặc tuyến tàu nối từ Osaka). Gửi vali ở ga. Bắt shinkansen sang Shin-Takaoka, đổi sang bus di sản. Ghé Suganuma trước — làng nhỏ, đi nhanh — rồi lên chuyến kế tiếp tới Ainokura-guchi. Chiều dành trọn cho Ainokura: đi bộ trong làng, leo đài ngắm cảnh lúc nắng xế, uống trà ở một quán nhỏ. Tối ngủ minshuku nhà gassho ngay tại Ainokura, ăn cơm tối với đậu phụ Gokayama và cá suối nướng bên bếp lửa irori.

Ngày 2: Sáng sớm đi một vòng làng khi chưa có ai, rồi bắt bus tới Shirakawa-go. Dành nửa ngày cho Ogimachi: đài Shiroyama, nhà Wada, bảo tàng ngoài trời. Đầu giờ chiều lên bus về Kanazawa (nhớ đã đặt vé). Chiều tối ở Kanazawa: chợ Omicho hoặc dạo phố geisha Higashi Chaya lúc đèn lồng vừa lên.

Phương án 3 ngày 2 đêm (bản mình khuyên nếu có thời gian)

Ngày 1 — Kanazawa: Đến Kanazawa buổi sáng, nhận phòng, dành cả ngày cho thành phố: vườn Kenrokuen, công viên thành Kanazawa và khu vườn Gyokusen'inmaru bên cạnh, khu samurai Nagamachi, bảo tàng Nghệ thuật đương đại thế kỷ 21. Tối ăn hải sản. Ngủ Kanazawa.

Ngày 2 — Gokayama: Shinkansen sang Shin-Takaoka, bus di sản vào Gokayama. Sáng Suganuma, trưa ăn ở khu Kaminashi hoặc ven đường, ghé nhà Murakami hoặc bảo tàng giấy washi nếu lịch bus cho phép, chiều lên Ainokura. Ngủ lại nhà gassho ở Ainokura. Nếu thích tắm nước nóng, gần đó có suối nước nóng nhỏ nhìn ra lòng hồ — hỏi chủ nhà minshuku, họ thường chỉ đường và cho biết giờ mở cửa hôm ấy.

Ngày 3 — Shirakawa-go rồi về: Sáng sang Shirakawa-go, chơi tới đầu giờ chiều, sau đó tùy hướng về: bus thẳng Kanazawa nếu bay từ Komatsu hoặc quay lại Tokyo bằng shinkansen; hoặc bus sang Takayama nếu muốn nối tiếp sang Gifu — nhưng nếu đã đi Takayama trước đây, chiều Kanazawa cho bạn buổi tối dễ chịu hơn.

Chạy ngược chiều thì sao?

Hoàn toàn được, và đôi khi còn hợp lý hơn: từ Takayama hoặc Nagoya đi Shirakawa-go trước, ngủ một đêm trong làng gassho ở Ogimachi để hưởng buổi sáng vắng, hôm sau bắt bus di sản đi ngược ra Gokayama rồi xuống Takaoka, đóng cung ở Kanazawa. Cách này hợp với người đã bay vào Nagoya hoặc đang ở phía Kansai. Nguyên tắc chung không đổi: đừng để cả Gokayama lẫn Shirakawa-go rơi vào cùng một ngày mà không ngủ lại ở đâu cả — bạn sẽ dành phần lớn thời gian ngồi trên xe và chờ bến.

Lịch lá đỏ: núi trước, phố sau — và cách tận dụng

Đây là lý do cung này đặc biệt hợp mùa thu. Ba điểm nằm ở ba độ cao khác nhau, nên lá cũng đổi màu lệch nhau:

• Vùng núi quanh Gokayama và Shirakawa-go thường vào đẹp khoảng cuối tháng 10 đến giữa tháng 11, đỉnh điểm hay rơi vào những ngày đầu tháng 11. Càng lên cao — các đèo, tuyến đường núi quanh Hakusan — màu đến sớm hơn nữa.
• Kanazawa dưới đồng bằng thường muộn hơn, quãng giữa đến cuối tháng 11 mới rực; Kenrokuen với phong đỏ và ngân hạnh vàng thường đẹp về cuối tháng.

Nghĩa là nếu bạn đi vào quãng đầu đến giữa tháng 11, khả năng cao bạn bắt được núi đang đỉnh và thành phố vừa chớm — hai sắc thái mùa thu trong cùng một chuyến. Một điểm cộng nữa: ở Kenrokuen, công việc dựng yukitsuri (những giàn dây thừng hình nón chống tuyết đè gãy cành thông) thường bắt đầu từ đầu tháng 11 và là cảnh tượng rất riêng của Kanazawa — bạn đến đúng dịp sẽ thấy vườn vừa có lá đỏ vừa có những chóp dây thừng dựng lên nền trời.

Lưu ý thật lòng: các mốc trên xê dịch theo thời tiết từng năm, mấy năm gần đây có xu hướng muộn hơn trước. Trước chuyến đi khoảng hai đến ba tuần, hãy xem dự báo koyo cập nhật rồi mới chốt ngày nếu lịch của bạn linh hoạt.

Ở Gokayama đôi khi có vài đêm thắp đèn (light-up) cho làng vào mùa thu; đây là sự kiện quy mô nhỏ, ngày giờ thay đổi theo năm và có năm không tổ chức, nên bạn cần kiểm tra trang chính thức của thành phố Nanto/Gokayama thay vì tin vào bài viết cũ trên mạng. Sự kiện thắp đèn nổi tiếng của Shirakawa-go thì thuộc về mùa đông và phải đăng ký trước, không liên quan tới chuyến mùa thu này.

Ngủ trong nhà gassho: nên hay không?

Nên, ít nhất một lần. Cả Ogimachi lẫn Ainokura, Suganuma đều có minshuku là chính những ngôi nhà mái rạ, do gia đình chủ nhà tự vận hành. Trải nghiệm điển hình: phòng chiếu tatami, chăn futon, phòng tắm chung, bữa tối và sáng do chủ nhà nấu, dọn quanh bếp lửa irori giữa nhà. Không sang trọng, nhưng đúng chất.

Vài điều cần biết trước để khỏi vỡ mộng:

• Số phòng cực ít. Mỗi làng chỉ vài nhà nhận khách, mỗi nhà vài phòng. Mùa lá đỏ và cuối tuần, nên đặt trước vài tháng.
• Nhiều nhà không nhận khách lẻ một người, hoặc ưu tiên khách ở hai người trở lên. Cũng có nơi hạn chế trẻ quá nhỏ.
• Quy tắc phòng cháy rất nghiêm — mái rạ mà. Cấm hút thuốc trong nhà là chuyện đương nhiên, và giờ giấc sinh hoạt khá sớm.
• Đêm ở Gokayama tháng 11 lạnh hơn bạn tưởng, nhất là khi nhà cổ không kín gió. Mang một lớp áo ấm hơn dự tính.

Nếu không đặt được minshuku trong làng, phương án dự phòng hợp lý là ngủ ở khu Johana, Takaoka hoặc quay về Kanazawa — nhưng khi đó bạn mất đúng thứ quý nhất: buổi sáng sớm và buổi tối trong làng khi khách trong ngày đã về hết.

Ăn gì dọc cung

Ở Gokayama, món phải thử là đậu phụ Gokayama — loại đậu phụ cứng đến mức nghe nói ngày xưa buộc dây thừng xách đi được, ăn nướng chấm miso rất hợp trời lạnh. Thêm cá iwana nướng muối, mì soba rau rừng, và các món hầm kiểu nhà quê. Ở Shirakawa-go có thêm thịt bò Hida và món hoba-miso nướng trên lá mộc lan. Xuống Kanazawa thì đổi hẳn khẩu vị: cơm hải sản ở chợ Omicho, món hầm jibuni đặc trưng của bếp Kaga, sushi cuối thu đầu đông ngon nức tiếng, và kem phủ vàng lá cho vui mắt.

Chuẩn bị và vài lưu ý tử tế

• Giày đi bộ có ma sát tốt. Đường lên đài quan sát Ainokura và Shiroyama đều là dốc đất, sáng sớm thường ẩm.
• Áo khoác gió mỏng cộng lớp giữ nhiệt. Chênh lệch nhiệt độ sáng sớm và trưa ở thung lũng khá lớn.
• Tiền mặt. Nhiều quán nhỏ và minshuku ở Gokayama chỉ nhận tiền mặt; ATM trong làng gần như không có.
• Sóng và pin. Sóng có nhưng chập chờn ở vài đoạn đường núi; tải sẵn bản đồ ngoại tuyến và bảng giờ bus.
• Ứng xử. Đây là làng người ta đang sống: không bước vào sân, ruộng, không tự mở cửa nhà dân, không dùng drone nếu chưa xin phép, giữ yên tĩnh buổi tối. Ainokura vắng và đẹp chính vì cộng đồng ở đó giữ được nếp — mình đến chơi thì đừng làm hỏng.
• Nếu đi tự lái, cân nhắc tuyến đường núi thu phí nối Shirakawa-go với phía Hakusan: lá đỏ rất đẹp nhưng đường chỉ mở theo mùa và đóng sớm khi vào đông, cần kiểm tra tình trạng đường trong ngày trước khi khởi hành.

Câu hỏi thường gặp

Chỉ có một ngày, nên chọn Shirakawa-go hay Gokayama?

Nếu là lần đầu và bạn muốn thấy khung cảnh biểu tượng, chọn Shirakawa-go — đài Shiroyama vẫn là cảnh khiến người ta lặng đi. Nếu bạn từng đi Shirakawa-go rồi, hoặc dị ứng với chỗ đông, đi thẳng Ainokura và ở đó cả buổi chiều sẽ đáng hơn nhiều. Cố nhét cả hai vào một ngày bằng phương tiện công cộng là công thức dẫn tới việc chạy theo giờ bus và chẳng cảm nhận được gì.

Không thuê xe thì có đi trọn cung này được không?

Được, và bài này viết ra cho đúng tình huống đó: shinkansen tới Shin-Takaoka, bus di sản vào Gokayama và Shirakawa-go, bus liên tỉnh về Kanazawa. Vấn đề duy nhất là tần suất chuyến thấp, nên hãy dựng lịch trình từ bảng giờ bus rồi mới điền các điểm tham quan vào chỗ trống, đừng làm ngược lại.

Đi vào tuần nào của mùa thu là chuẩn nhất?

Quãng đầu đến giữa tháng 11 thường là cửa sổ cân bằng nhất giữa lá đỏ trên núi và lá đỏ ở Kanazawa. Cuối tháng 10 hợp nếu bạn ưu tiên vùng cao. Mốc cụ thể thay đổi theo năm, nên kiểm tra dự báo koyo trước chuyến đi vài tuần.

Ainokura và Suganuma khác nhau chỗ nào, nếu chỉ ghé một?

Ainokura lớn hơn, nằm trên thềm cao, có đài ngắm cảnh nhìn xuống làng, có chỗ ăn và chỗ ngủ — hợp để ở lại lâu hoặc qua đêm. Suganuma nhỏ hơn nhiều, sát đường, có thang máy từ bãi đỗ xuống làng nên cực dễ tiếp cận — hợp cho một điểm dừng ngắn hoặc khi đi cùng người lớn tuổi. Đi một thì chọn Ainokura.

Có nên nối thêm Takayama vào cung này không?

Nếu bạn có bốn ngày trở lên thì tốt, vì từ Shirakawa-go có bus sang Takayama khá thuận. Nhưng nếu chỉ có hai đến ba ngày, việc cố thêm Takayama sẽ biến chuyến đi thành chuỗi di chuyển. Cung Takayama – Shirakawa-go là một cung riêng với nhịp riêng, đáng để dành cho một chuyến khác.

Mùa thu ở Gokayama có tuyết chưa?

Thường thì chưa, nhưng vùng này nổi tiếng là một trong những nơi tuyết dày nhất Nhật Bản, và những đợt lạnh cuối tháng 11 có thể mang tuyết sớm xuống các đèo. Nếu đi cuối tháng 11 và tự lái, hãy hỏi kỹ công ty thuê xe về lốp mùa đông và theo dõi dự báo thời tiết cùng tình trạng đường.

Cung này không dành cho người muốn tick nhanh vào danh sách điểm đến. Nó dành cho người chịu ngủ lại một đêm giữa núi, chịu chờ chuyến bus kế tiếp, và đổi lại được một buổi sáng đứng giữa hai chục ngôi nhà mái rạ mà không có ai khác. Sau đó xuống Kanazawa, ngồi ăn bát cơm hải sản nóng trong chợ Omicho, bạn sẽ thấy hai ngày vừa qua đâu đó giống một chuyến đi lùi vào quá khứ rồi quay ra hiện tại — mà chỉ tốn của bạn vài chặng xe buýt.