Sake nhập môn: Cách chọn chai đầu tiên và uống đúng điệu như người Nhật

Uống nóng hay uống lạnh?

Nhiều người mặc định sake phải hâm nóng, nhưng thực tế nhiệt độ phục vụ rất linh hoạt và mỗi mức đem lại trải nghiệm khác nhau.

Uống lạnh (reishu, khoảng 5–15 độ C) phù hợp với ginjo và daiginjo, vì nhiệt độ thấp giữ được hương trái cây tinh tế. Uống ấm hoặc nóng (kanzake, khoảng 40–50 độ C) lại hợp với junmai và honjozo: hơi ấm làm vị umami của gạo bung ra, rất dễ chịu trong ngày đông. Người Nhật còn có những tên gọi riêng đầy chất thơ cho từng mức nhiệt, như hitohadakan – "ấm như da người".

Quy tắc đơn giản để nhớ: rượu càng thơm càng nên uống lạnh, rượu càng đậm chất gạo càng chịu được nhiệt. Đừng bao giờ hâm daiginjo đắt tiền – hương thơm quý giá sẽ bay mất.

Đọc nhãn chai không cần giỏi tiếng Nhật

Nhãn sake nhìn rối nhưng chỉ cần soi vài thông tin:

• Phân hạng: tìm các chữ junmai (純米), ginjo (吟醸), daiginjo (大吟醸) như đã nói ở trên.
• Nihonshudo: thang đo vị khô – ngọt. Số dương (+) là khô (karakuchi), số âm (−) là ngọt (amakuchi). Người mới thường hợp mức từ −2 đến +3.
• Seimaibuai: tỷ lệ gạo còn lại sau khi xay. Số càng nhỏ, rượu càng tinh tế.
• Ngày đóng chai: sake ngon nhất khi còn tươi, nên ưu tiên chai đóng trong vòng một năm.
• Nama (生): sake chưa tiệt trùng, vị tươi sống động nhưng phải bảo quản lạnh.

Chỉ với năm mục này, bạn đã đọc được 80% thông tin quan trọng trên bất kỳ chai sake nào.

Ochoko, masu và nghi thức trên bàn rượu

Sake thường được rót từ bình gốm tokkuri vào chén nhỏ gọi là ochoko. Chén nhỏ không phải để uống ít, mà để rượu luôn ở nhiệt độ chuẩn và để mọi người có dịp rót cho nhau – một nét văn hóa rất Nhật. Khi người khác rót cho bạn, hãy nâng chén bằng hai tay; khi thấy chén bạn đồng hành vơi, hãy chủ động rót lại. Tự rót cho mình bị xem là hơi kém tinh tế trong bữa tiệc trang trọng.

Masu là hộp gỗ vuông truyền thống, xưa dùng đong gạo. Ngày nay nhiều quán rót sake vào ly thủy tinh đặt trong masu rồi cố tình rót tràn – gọi là mokkiri – như một cử chỉ hào phóng. Bạn cứ cúi xuống nhấp ngụm đầu ngay tại chỗ cho khỏi sánh, rồi mới nâng ly lên, phần rượu tràn trong hộp gỗ có thể đổ vào ly uống tiếp. Mùi gỗ tuyết tùng thoang thoảng từ masu cũng là một phần trải nghiệm.

Nâng ly, người Nhật hô "kanpai!" – cạn chén. Nhưng đừng hiểu theo nghĩa đen: sake là để nhâm nhi chậm rãi cùng đồ ăn, không phải để uống thi.

Bắt đầu hành trình sake của bạn

Sake là cánh cửa dẫn vào chiều sâu văn hóa Nhật Bản: từ hạt gạo, nguồn nước đến bàn tay nghệ nhân toji đều kể một câu chuyện riêng. Chai đầu tiên có thể chưa hoàn hảo với khẩu vị của bạn, nhưng đó chính là cái thú của việc khám phá. Nếu muốn đi xa hơn, hãy thử ghé một nhà máy sake truyền thống hoặc quầy nếm thử ở Kyoto, Kobe trong hành trình khám phá Nhật Bản cùng OlaChill, nơi bạn được nếm rượu ngay tại nguồn.

Cuối cùng, xin nhắc một điều quan trọng: luật Nhật Bản quy định phải đủ 20 tuổi mới được uống rượu. Hãy thưởng thức có trách nhiệm, uống chậm, ăn kèm đầy đủ và tuyệt đối không lái xe sau khi uống. Kanpai!