Lễ hội Tenjin: Nét đặc trưng mùa hè của Osaka

Funatogyo — đoàn thuyền rực rỡ trên sông Okawa

Khi trời sập tối, lễ hội chuyển sân khấu xuống mặt nước, và đây chính là lý do lớn nhất khiến người ta lặn lội đến Tenjin Matsuri. Đoàn rước từ trên bộ xuống thuyền ở khu vực gần cầu Temmabashi, rồi hơn một trăm con thuyền lần lượt rời bến, ngược xuôi trên sông Okawa. Thuyền chở kiệu mikoshi, thuyền chở dàn nhạc Gagaku réo rắt thứ âm nhạc cung đình nghìn năm tuổi, thuyền mang búp bê Bunraku, thuyền đốt lửa hiệu, thuyền của các hội và doanh nghiệp địa phương thắp đèn lồng sáng rực — tất cả soi bóng xuống mặt sông, tạo thành một bức tranh cuộn sống động mà bạn có thể ngắm từ hai bên bờ.

Có một chi tiết rất thú vị: khi hai thuyền gặp nhau trên sông, họ thường chào nhau bằng kiểu vỗ tay theo nhịp đặc trưng của Osaka. Đứng trên bờ nghe tiếng vỗ tay lan từ thuyền này sang thuyền khác, rồi cả đám đông trên bờ vỗ theo, bạn sẽ hiểu vì sao người ta nói lễ hội này thuộc về tất cả mọi người chứ không của riêng ai.

Muốn ngồi thuyền xem hội thì sao? Có những hạng vé ngồi thuyền hoặc khán đài trả phí do ban tổ chức và các đơn vị liên quan mở bán trước, thường kèm suất ăn nhẹ. Giá không rẻ và số lượng có hạn, năm nào cũng hết sớm, nên nếu thực sự muốn trải nghiệm này bạn cần theo dõi thông tin trên trang chính thức từ đầu mùa hè. Còn với đa số chúng ta, đứng trên bờ hoàn toàn miễn phí và vẫn đủ "đã".

Pháo hoa cúng tế — cao trào của đêm hội

Đỉnh điểm của đêm 25 là màn pháo hoa cúng tế thắp sáng bầu trời trên sông Okawa. Vài nghìn quả pháo hoa được bắn lên trong lúc đoàn thuyền vẫn đang trôi trên sông — và chính sự kết hợp này làm nên thương hiệu của Tenjin Matsuri. Bạn không xem pháo hoa trên nền trời trống, mà xem pháo hoa nở trên đầu một dòng sông đầy đèn lồng, ánh sáng dội xuống mặt nước thành hai tầng rực rỡ. Trong số các loại pháo hoa, hãy để ý loại nở hình quả mơ đỏ — biểu tượng gắn với thần Tenjin, vì hoa mơ là loài hoa mà Sugawara no Michizane yêu thích lúc sinh thời.

Cần nói thật để bạn không kỳ vọng sai: đây không phải đại hội pháo hoa quy mô hàng chục nghìn quả như các hanabi taikai chuyên biệt. Pháo hoa ở đây là một phần của nghi lễ, đẹp ở sự cộng hưởng với đoàn thuyền và không khí đêm hội, chứ không nằm ở số lượng. Hiểu đúng điều đó, bạn sẽ thấy nó xứng đáng với từng phút chờ đợi.

Đứng đâu để xem đẹp?

• Khu công viên Kema Sakuranomiya dọc bờ sông là lựa chọn kinh điển: không gian rộng, nhìn được cả đoàn thuyền lẫn pháo hoa. Đổi lại, đây cũng là nơi đông nhất, muốn chỗ đẹp phải đến giữ từ chiều.
• Khu vực quanh các cây cầu bắc qua sông cho góc nhìn đẹp, nhưng nhiều cầu bị hạn chế dừng lại — nhân viên an ninh liên tục yêu cầu di chuyển, bạn không thể đứng lì một chỗ.
• Bờ đối diện công viên, quanh các khu tổ hợp ven sông, thường dễ thở hơn một chút so với phía chính.
• Nếu đi cùng người lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ, hãy cân nhắc đứng xa tâm lễ hội hơn: hy sinh một chút độ hoành tráng để đổi lấy đường rút êm ái là hoàn toàn xứng đáng.

Lịch trình gợi ý cho ngày 25 tháng 7

Đây là khung lịch mình thấy hợp lý cho người đi lần đầu, bạn cứ co giãn theo sức mình:

1. Buổi sáng: đừng vội dành cho lễ hội. Ngủ đủ, ăn sáng no, vì buổi chiều tối sẽ rất tốn sức. Có thể dạo quanh Umeda hoặc nghỉ ngơi ở khách sạn.
2. Đầu giờ chiều: đến viếng đền Osaka Tenmangu khi đoàn rước chưa xuất phát, cảm nhận không khí chuẩn bị đầy háo hức. Ghé phố mua sắm Tenjinbashisuji ngay cạnh đền — được coi là phố thương mại có mái che dài bậc nhất Nhật Bản — và ăn trưa luôn tại đây.
3. Giữa chiều: tìm chỗ dọc lộ trình để xem đoàn rước Rikutogyo.
4. Cuối chiều: di chuyển sớm về phía bờ sông, chọn và giữ chỗ xem Funatogyo. Tranh thủ mua đồ ăn thức uống ở các gian hàng trước khi trời tối hẳn.
5. Buổi tối: thưởng thức đoàn thuyền và pháo hoa — phần thưởng cho cả ngày kiên nhẫn.
6. Sau pháo hoa: đừng vội lao ra ga ngay, vì đó là lúc tất cả mọi người cùng đổ về ga một lượt. Ngồi lại ăn thêm chút gì đó, chờ khoảng nửa tiếng đến một tiếng rồi hãy về, hoặc thong thả đi bộ về hướng Umeda nếu khách sạn gần đó.

Ăn gì, mặc gì ở Tenjin Matsuri

Hai ngày lễ hội, khu vực quanh đền và dọc bờ sông kín các gian hàng yatai: takoyaki chuẩn vị Osaka, yakisoba, gà rán karaage, bia lạnh, đá bào kakigori đủ màu, kẹo táo, bánh castella con cá... Giá đồ ăn lễ hội thường nhỉnh hơn ngày thường, mỗi món khoảng vài trăm đến gần một nghìn yên; ăn lai rai cả buổi tối hết khoảng 2.000-4.000 yên mỗi người là thoải mái. Nhớ mang tiền mặt, vì nhiều gian hàng không nhận thẻ hay thanh toán điện tử.

Về trang phục, mặc yukata đi hội là trải nghiệm rất đáng thử — bạn có thể thuê yukata kèm dịch vụ mặc hộ ở nhiều tiệm quanh khu Umeda hoặc gần đền, giá thuê khoảng vài nghìn yên tùy gói. Nhưng nếu chọn yukata, hãy tập đi guốc geta cho quen trước ở nhà, hoặc thực tế hơn là mang dép sandal êm: bạn sẽ đi bộ và đứng tổng cộng nhiều tiếng đồng hồ. Cuối tháng 7 ở Osaka nóng ẩm gay gắt, kể cả buổi tối, nên quạt tay, khăn lau mồ hôi và chai nước luôn phải có trong túi. Say nắng là chuyện có thật ở các lễ hội hè Nhật Bản — năm nào loa phát thanh cũng nhắc đi nhắc lại chuyện uống nước.

Mẹo tránh đông từ người từng chen chân

• Đi ngày 24 thay vì 25 nếu bạn ngại đám đông. Ngày 24 không có đoàn thuyền và pháo hoa, nhưng có các nghi thức tại đền, gian hàng đã mở gần đủ, không khí đã rất "lễ hội" mà mật độ người dễ thở hơn hẳn.
• Đến sớm hoặc chấp nhận xem từ xa. Với Funatogyo và pháo hoa, chỗ đẹp ven sông được giữ từ chiều. Nếu không muốn ngồi chờ vài tiếng, hãy chủ động chọn vị trí xa tâm sự kiện ngay từ đầu.
• Hẹn điểm tập kết với bạn đồng hành. Sóng điện thoại khu lễ hội có lúc chập chờn vì quá tải. Lạc nhau giữa đám đông hàng trăm nghìn người mà không hẹn trước điểm gặp là một cơn ác mộng.
• Đặt khách sạn sớm vài tháng. Cuối tháng 7, khách sạn khu Umeda và quanh Temmabashi tăng giá và kín phòng rất nhanh. Đặt càng sớm càng tốt, hoặc chọn ở xa vài ga tàu để có giá mềm hơn.
• Tận dụng nhà vệ sinh khi thấy hàng ngắn. Nhà vệ sinh công cộng và lưu động quanh khu lễ hội luôn xếp hàng dài. Thấy hàng ngắn thì đi luôn, đừng đợi đến "lúc cần" mới tìm.

Những lỗi người mới hay mắc

Chỉ đến xem mỗi pháo hoa. Nhiều bạn canh đúng giờ pháo hoa mới tới, vừa không còn chỗ đứng tử tế, vừa bỏ lỡ phần hồn của lễ hội là đoàn rước và đoàn thuyền. Pháo hoa ở đây hay vì bối cảnh; tách khỏi bối cảnh, nó chỉ còn một nửa giá trị.

Đánh giá thấp cái nóng. Tháng 7 ở Osaka nóng như đổ lửa cộng thêm độ ẩm cao. Không ít người đuối sức từ chiều, đến màn chính buổi tối thì chỉ muốn về khách sạn nằm. Hãy phân bổ sức, tìm chỗ mát nghỉ giữa chừng, và uống nước liên tục.

Kỳ vọng giờ giấc chính xác từng phút. Đoàn rước cổ truyền không chạy như tàu Shinkansen. Giờ công bố chỉ mang tính tham khảo, thực tế có thể xê dịch. Cứ thong thả, đến sớm hơn kế hoạch một chút là ổn.

Mang vali, xe đẩy cồng kềnh vào tâm đám đông. Vừa khổ mình vừa phiền người xung quanh. Hãy gửi đồ ở tủ khóa nhà ga từ trước — và lưu ý tủ khóa các ga trung tâm ngày lễ hội đầy rất nhanh.

Xả rác hoặc ngồi chắn lối đi. Người Nhật cực kỳ để ý những chuyện này. Mang theo túi đựng rác riêng, ngồi đúng khu vực được phép, và nghe theo hướng dẫn của nhân viên an ninh — họ điều phối đám đông rất chuyên nghiệp, cứ tin họ.

Câu hỏi thường gặp

Đi Tenjin Matsuri có mất vé vào cửa không? Không. Toàn bộ đoàn rước, đoàn thuyền và pháo hoa đều xem miễn phí từ khu vực công cộng. Bạn chỉ trả tiền nếu muốn mua vé khán đài hoặc chỗ ngồi trên thuyền do ban tổ chức mở bán trước.

Không biết tiếng Nhật có đi được không? Hoàn toàn được. Đây là lễ hội thiên về thị giác — không cần hiểu tiếng bạn vẫn cảm nhận được gần hết. Chỉ cần chuẩn bị trước lộ trình, tên ga, và vài câu tiếng Nhật cơ bản hoặc app dịch là đủ tự tin.

Trời mưa thì lễ hội có diễn ra không? Mưa nhỏ thì các hoạt động thường vẫn diễn ra, nhưng đoàn thuyền và pháo hoa có thể bị điều chỉnh hoặc hủy nếu thời tiết xấu. Hãy theo dõi thông báo trên trang chính thức trong chính ngày hôm đó.

Nên đi với trẻ nhỏ không? Được, nhưng nên chọn vị trí xa tâm đám đông, đi sớm về sớm, và chuẩn bị tinh thần bế con thay vì đẩy xe nôi ở khu vực đông. Ngày 24 nhìn chung phù hợp với gia đình hơn ngày 25.

Từ Tokyo hoặc Kyoto đi trong ngày được không? Từ Kyoto rất dễ — xem xong pháo hoa vẫn còn tàu về. Từ Tokyo thì việc về trong đêm khá gấp gáp; lý tưởng nhất là ngủ lại Osaka một đêm, hôm sau đi chơi thêm thành phố cho trọn chuyến.

Tenjin Matsuri khác gì Gion Matsuri? Gion Matsuri ở Kyoto kéo dài gần cả tháng 7, nổi tiếng với những cỗ xe hoành tráng diễu trên phố và không khí cổ kính trang nhã. Tenjin Matsuri gói gọn trong hai ngày, mạnh về đoàn thuyền trên sông và pháo hoa, không khí sôi động và phóng khoáng hơn hẳn. Nếu sắp xếp được cả hai trong cùng một chuyến, đó là combo mùa hè Kansai trong mơ.

Tenjin Matsuri không chỉ là một sự kiện để "check-in" — đó là cơ hội quý giá để bạn chạm vào lịch sử, văn hóa và cái chất hào sảng của người Osaka trong hai ngày rực rỡ nhất năm của thành phố. Chuẩn bị kỹ một chút, giữ sức một chút, và để phần còn lại cho tiếng trống, ánh đèn lồng trên sông cùng pháo hoa lo liệu. Hẹn gặp bạn bên bờ Okawa vào một đêm cuối tháng 7 nào đó.