Lá Đỏ Ba Tầng Trên Tuyến Alpine Tateyama

Diện mạo mùa thu của từng đoạn tuyến

Tuyến Alpine không phải một điểm đến mà là một chuỗi điểm đến xâu lại bằng đủ loại phương tiện: cáp treo leo núi, xe buýt cao nguyên, xe buýt điện xuyên hầm, cáp treo dây văng, rồi lại cáp treo leo núi. Mỗi trạm nằm ở một độ cao khác nhau, nên mùa thu của mỗi trạm cũng khác nhau — cả về thời điểm lẫn tính cách.

Murodo (2.450m) — mùa thu đến sớm nhất, ngắn và dữ dội

Murodo là điểm cao nhất của tuyến và là nơi mùa thu chạm đến đầu tiên, thường từ giữa–cuối tháng 9 đến đầu tháng 10. Nhưng đừng hình dung rừng phong đỏ kiểu Kyoto — ở độ cao này cây gỗ lớn không sống nổi, và "koyo" của Murodo là koyo của thảm thực vật núi cao: những vạt chinguruma lá chuyển đỏ rượu vang, cỏ núi ngả vàng cam, đám nanakamado lùn đỏ như than hồng rải giữa các tảng đá. Người Nhật có hẳn một từ riêng cho kiểu này: "kusa-momiji" — lá đỏ của cỏ.

Cảnh kinh điển nhất là hồ Mikurigaike, mặt nước phẳng lặng soi bóng đỉnh Tateyama — nếu bạn đến cuối tháng 9 đúng đợt trời trong, có khi đỉnh núi đã lấm tấm tuyết đầu mùa trong khi quanh hồ vẫn rực màu thu, một phiên bản sandan koyo thu nhỏ ngay dưới chân. Đi bộ vòng quanh hồ mất khoảng một tiếng, đường lát đá dễ đi, nhưng nhớ rằng thời tiết ở đây thay đổi rất nhanh: buổi sáng nắng đẹp, trưa có thể sương mù dày đặc, và từ cuối tháng 9 nhiệt độ hoàn toàn có thể xuống quanh 0 độ. Áo giữ nhiệt, áo gió chống nước và giày kín là bắt buộc, kể cả khi dưới Toyama trời còn nóng.

Một lưu ý từ người từng "dính": sang tháng 10, Murodo có thể có tuyết bất cứ lúc nào. Với người ngắm cảnh thì đó là quà tặng — tuyết mới rơi trên thảm cỏ vàng đẹp đến vô lý — nhưng nếu bạn định leo lên đỉnh Oyama thì cần trang bị và kinh nghiệm thật sự, đừng liều với giày thể thao.

Midagahara (1.930m) — thảm cỏ vàng và vùng đầm lầy trên mây

Xuống xe buýt cao nguyên ở Midagahara, bạn bước vào một thế giới hoàn toàn khác: một cao nguyên đầm lầy mênh mông được công nhận là vùng đất ngập nước Ramsar, nơi hàng nghìn ao nhỏ gọi là "gaki no ta" (ruộng của quỷ đói, theo truyền thuyết Phật giáo) nằm rải rác giữa thảm cỏ. Mùa thu ở đây — đỉnh điểm thường vào cuối tháng 9 đến giữa tháng 10 — là mùa của kusa-momiji đúng nghĩa: cả cao nguyên ngả sang màu vàng đồng, điểm những bụi nanakamado đỏ, và các ao nhỏ như những mảnh gương soi trời xanh.

Midagahara có hệ thống đường ván gỗ đi xuyên qua đầm lầy, vòng ngắn khoảng bốn mươi phút đến một tiếng, vòng dài hơn cho ai dư thời gian. Đây là đoạn mà mình khuyên bạn đừng chỉ ngồi trên xe buýt lướt qua — rất nhiều người đi tuyến Alpine theo kiểu "chạy trạm" và bỏ qua Midagahara, trong khi đây có lẽ là nơi yên tĩnh nhất, thiền nhất của cả tuyến vào mùa thu. Xe buýt cao nguyên cho phép xuống dọc đường ở đây (nên xác nhận lại cách thức khi mua vé), và một tiếng đi giữa thảm cỏ vàng trong sương núi là một tiếng đáng giá.

Gần Midagahara còn có điểm ngắm thác Shomyo — thác nước được xem là cao nhất Nhật Bản — từ xa. Mùa thu, dải thác trắng đổ giữa vách núi loang màu đỏ vàng là một khung hình rất đáng để bạn căn giờ xe buýt rộng rãi một chút.

Kurobedaira và cáp treo Tateyama — "sân khấu chính" của sandan koyo

Nếu phải chọn một đoạn duy nhất đại diện cho mùa thu Tateyama, mình chọn đoạn cáp treo Tateyama Ropeway nối Daikanbo với Kurobedaira, đỉnh điểm thường vào giữa tháng 10. Đây là loại cáp treo "một nhịp" không có trụ đỡ nào giữa tuyến — người ta hay gọi nó là "công viên panorama di động" — và suốt bảy phút lơ lửng, bạn trôi qua một vách núi khổng lồ phủ kín lá đỏ, lá vàng, xen những vệt lá kim xanh, với hồ Kurobe xanh ngọc bích hiện dần dưới đáy thung lũng.

Đài quan sát ở Daikanbo (2.316m) là điểm ngắm sandan koyo kinh điển: từ đây nhìn xuống thung lũng Kurobe, ba tầng màu hiện ra rõ nhất vào những ngày đầu–giữa tháng 10 khi các đỉnh quanh thung lũng đã trắng tuyết. Còn Kurobedaira (1.828m) ở đầu dưới của cáp treo có sân thượng nhìn ngược lên vách núi — góc nhìn từ dưới lên cho cảm giác choáng ngợp kiểu khác, và có một khu vườn nhỏ trồng thực vật núi cao để lang thang trong lúc chờ chuyến.

Kinh nghiệm thực tế: đây là đoạn nghẽn nhất của cả tuyến vào mùa cao điểm lá đỏ, vì cáp treo có sức chứa giới hạn mỗi chuyến. Cuối tuần giữa tháng 10, thời gian chờ ở Daikanbo hoặc Kurobedaira có thể lên đến cả tiếng. Đi ngày thường nếu được, xuất phát sớm, và đừng xếp lịch trình sát giờ — tuyến Alpine mùa thu không dành cho người vội.

Đập Kurobe (khoảng 1.470m) — hồi kết vàng rực bên hồ ngọc bích

Đập Kurobe là điểm thấp nhất trong các "trạm cảnh" chính, nên mùa thu đến đây muộn nhất: thường từ giữa–cuối tháng 10 đến đầu tháng 11. Con đập vòm cao nhất Nhật Bản (khoảng 186 mét) sừng sững giữa hẻm núi, và khi rừng quanh hồ Kurobe chuyển sang vàng cam, tương phản với màu nước xanh ngọc đặc trưng của hồ, bạn sẽ hiểu vì sao người ta lặn lội đến tận đây chỉ để đi bộ qua một con đập.

Hãy leo lên đài quan sát phía trên đập (khá nhiều bậc thang, nhưng đáng): từ đó bạn nhìn được toàn cảnh đập, hồ, và dãy núi phía sau — đầu tháng 11 các đỉnh xung quanh thường đã trắng tuyết, cho bạn thêm một cơ hội sandan koyo nữa ở cuối hành trình, khi trên Murodo có khi đã vào đông hẳn. Nếu đi nửa đầu tháng 10 và đập còn xả nước, đứng ở cầu quan sát dưới thấp những ngày nắng bạn có thể thấy cầu vồng vắt ngang cột nước — một trong những cảnh "ăn ảnh" nhất tuyến. Ngoài ra mùa thu còn có du thuyền chạy trên hồ Kurobe (thường chỉ hoạt động đến khoảng đầu tháng 11, nên kiểm tra trước), ngồi giữa lòng hồ nhìn núi vàng vây quanh là một trải nghiệm khá khác biệt so với phần còn lại của tuyến.

Canh thời điểm: lịch lá đỏ "lăn" theo độ cao

Nếu tóm tắt cả bài thành một quy tắc, thì là thế này: lá đỏ Tateyama bắt đầu từ đỉnh vào giữa–cuối tháng 9 và lăn xuống chân núi cho đến đầu tháng 11, mỗi mốc độ cao lệch nhau khoảng một đến hai tuần.

• Cuối tháng 9 – đầu tháng 10: Murodo vào độ đẹp nhất, kusa-momiji rực rỡ, có thể gặp tuyết đầu mùa trên các đỉnh.
• Đầu – giữa tháng 10: thời điểm vàng của sandan koyo. Midagahara vàng đồng, đoạn cáp treo Daikanbo–Kurobedaira đạt đỉnh, đỉnh núi thường đã có tuyết. Nếu chỉ đi được một lần, hãy nhắm khoảng này.
• Giữa – cuối tháng 10: màu đẹp dồn xuống Kurobedaira và bắt đầu lan quanh hồ Kurobe; Murodo có thể đã phủ tuyết mỏng.
• Cuối tháng 10 – đầu tháng 11: quanh đập Kurobe và vùng thấp phía Ogizawa, Nagano vào độ đẹp; trên cao đã là cảnh đầu đông.

Dĩ nhiên đây là khung tham khảo — mỗi năm lệch sớm muộn cả tuần là chuyện thường, nên trước khi đi bạn nên xem cập nhật màu lá (koyo joho) trên trang chính thức của tuyến Alpine hoặc các trang dự báo lá đỏ của Nhật.

Vài kinh nghiệm thực tế cho chuyến đi mùa thu

Về lộ trình, bạn có thể đi xuyên tuyến từ Toyama sang Nagano (ga Tateyama đến Ogizawa/Shinano-Omachi) hoặc đi khứ hồi từ một phía. Đi xuyên tuyến trọn vẹn nhất nhưng cần tính chuyện hành lý — có dịch vụ chuyển vali từ đầu này sang đầu kia trong ngày (nên đặt và kiểm tra điều kiện trước), vì kéo vali qua từng ấy chặng cáp treo và xe buýt là ác mộng. Vé xuyên tuyến cho người lớn ở mức khá cao, khoảng trên dưới mười nghìn yên tùy chặng và từng năm — con số chính xác bạn xem trên trang chính thức, và cân nhắc mua vé trước qua mạng vào mùa cao điểm để đỡ xếp hàng.

Về trang phục, chênh lệch nhiệt độ giữa chân núi và Murodo có thể tới mười mấy độ. Nguyên tắc là mặc lớp: áo giữ nhiệt, áo nỉ, áo khoác gió chống nước, mũ len và găng tay mỏng từ tháng 10 trở đi không hề thừa. Giày thể thao đế bám tốt là đủ cho các đường dạo chính, nhưng nếu trời vừa có tuyết thì cẩn thận đoạn đường đá quanh Mikurigaike.

Về thời gian, một ngày trọn vẹn là đủ để đi xuyên tuyến và dừng đủ các trạm chính, với điều kiện xuất phát sớm — chuyến đầu tiên trong ngày luôn là lựa chọn khôn ngoan vào mùa lá đỏ. Nếu muốn thong thả, ngủ một đêm tại khách sạn trên Murodo hoặc nhà nghỉ ở Midagahara sẽ cho bạn thứ mà khách đi trong ngày không có: hoàng hôn, biển mây buổi sớm và bầu trời sao ở độ cao 2.000 mét — nhưng các chỗ này ít phòng và mùa thu kín rất sớm, nên đặt trước càng xa càng tốt.

Cuối cùng, hãy chừa chỗ cho kế hoạch B. Núi cao mùa thu có thể mưa, sương mù trắng trời cả buổi. Kinh nghiệm của mình: đừng dồn hết kỳ vọng vào một điểm, vì tuyến này dài và thời tiết mỗi đoạn mỗi khác — có hôm Murodo mù mịt nhưng xuống đến cáp treo Kurobedaira trời lại mở ra rực rỡ. Cứ đi tiếp, núi sẽ mở cửa ở đâu đó.

Câu hỏi thường gặp

Thời điểm nào dễ thấy sandan koyo nhất?

Khoảng đầu đến giữa tháng 10 là "cửa sổ" đẹp nhất: lưng chừng núi đang chính vụ lá đỏ, còn các đỉnh thường đã có tuyết đầu mùa. Trước khi đi, theo dõi tin tuyết đầu mùa vùng Toyama và cập nhật màu lá trên trang chính thức của tuyến để canh chính xác hơn, vì mỗi năm lệch nhau khoảng một tuần.

Điểm ngắm sandan koyo đẹp nhất là ở đâu?

Đài quan sát Daikanbo nhìn xuống thung lũng Kurobe là kinh điển nhất, cộng thêm bảy phút trên cáp treo Tateyama Ropeway xuống Kurobedaira. Ngoài ra, cuối tháng 9 quanh hồ Mikurigaike ở Murodo và đầu tháng 11 từ đài quan sát đập Kurobe cũng có thể gặp cảnh ba tầng màu.

Mùa thu đi Tateyama có lạnh không, cần mặc gì?

Từ cuối tháng 9, nhiệt độ ở Murodo có thể xuống quanh 0 độ và tháng 10 hoàn toàn có thể có tuyết. Mặc theo lớp: áo giữ nhiệt, áo nỉ, áo khoác gió chống nước; từ tháng 10 nên mang thêm mũ len, găng tay. Chênh lệch với chân núi có thể hơn mười độ nên đừng nhìn thời tiết ở Toyama mà chủ quan.

Đi trong ngày có kịp hết tuyến không?

Kịp, nếu xuất phát chuyến sớm và chấp nhận mỗi trạm dừng khoảng một tiếng đổ lại. Mùa lá đỏ cuối tuần thường phải xếp hàng ở cáp treo, nên ngày thường sẽ thong thả hơn hẳn. Muốn ngắm hoàng hôn, biển mây hay trời sao thì cần ngủ lại trên núi, và phòng mùa thu hết rất sớm.

Mùa thu còn xem được cảnh xả nước đập Kurobe không?

Thường còn, nếu bạn đi nửa đầu tháng 10 — đợt xả nước du lịch của đập thường kéo dài từ cuối tháng 6 đến khoảng giữa tháng 10. Sau đó đập ngừng xả, nhưng bù lại cảnh rừng vàng quanh hồ vào cuối tháng 10 – đầu tháng 11 cũng đáng giá không kém. Lịch xả chính xác từng năm nên xem trên trang chính thức.

Tuyến Alpine mùa thu mở đến khi nào?

Tuyến thường hoạt động đến cuối tháng 11 rồi đóng cửa hoàn toàn qua mùa đông, nhưng từ giữa tháng 11 cảnh trên cao đã nghiêng hẳn về mùa đông và một số dịch vụ (du thuyền hồ Kurobe, một số nhà nghỉ) kết thúc sớm hơn. Muốn trọn vẹn mùa thu, hãy đi trước giữa tháng 11 và kiểm tra lịch vận hành năm đó trên trang chính thức trước khi đặt vé.