Ghép Nikko với Kinugawa, Nasu thành tuyến lá đỏ 2–3 ngày bằng tàu Tobu

Tổ hợp 2: 3 ngày ôm trọn cả Oku-Nikko

Nếu bạn có 3 ngày và đi vào khoảng giữa tháng 10, hãy đảo thứ tự: lên vùng cao Oku-Nikko trước, vì lá trên đó đỏ sớm hơn khu đền cả hai ba tuần.

Ngày 1, từ ga Tobu-Nikko bắt xe buýt leo con đèo Irohazaka gấp khúc nổi tiếng lên hồ Chuzenji: ngắm thác Kegon đổ từ miệng hồ xuống gần trăm mét, đi tiếp lên thác Ryuzu — nơi hai dòng nước xẻ qua rừng phong đỏ như bức bình phong — và nếu khỏe chân thì đi bộ một đoạn đồng lầy Senjogahara đã nhuộm vàng úa rất "thu tàn" theo kiểu đẹp riêng. Đêm đó ngủ ven hồ hoặc quay xuống ngủ gần khu đền. Ngày 2 dành cho Toshogu, Taiyuin, Kanmangafuchi rồi chiều sang Kinugawa ngủ onsen. Ngày 3 đi Ryuokyo buổi sáng, chiều về.

Với tổ hợp này, NIKKO PASS all area (hiệu lực 4 ngày) mới là pass đúng: nó bao luôn xe buýt lên Oku-Nikko — khoản mà mua lẻ khứ hồi đã kha khá tiền — cộng phạm vi tàu như pass 2 ngày. Giá pass mùa thu cao hơn mùa đông một chút, nhưng đi đủ hồ Chuzenji là gần như hòa vốn riêng tiền buýt.

Một cảnh báo thật lòng: Irohazaka mùa lá đỏ kẹt xe kinh niên, nhất là cuối tuần. Xe buýt cũng chôn chân trong dòng đó. Muốn thoát, chỉ có cách đi chuyến buýt sớm nhất có thể trong ngày — lên hồ trước 9 giờ sáng là một thế giới khác hẳn so với lên lúc gần trưa.

Đường về ngon miệng: rẽ Utsunomiya ăn gyoza

Utsunomiya tự nhận là thủ phủ gyoza của Nhật, và họ có cơ sở để tự tin: cả thành phố có hàng trăm quán, dân địa phương ăn gyoza như người Sài Gòn ăn hủ tiếu. Từ Nikko, thay vì về Asakusa bằng đường Tobu, bạn đi bộ sang ga JR Nikko, bắt tàu JR Nikko Line khoảng 45 phút là tới ga Utsunomiya — vừa kịp đói sau một ngày đi bộ.

Quanh cửa tây ga có cả một cụm quán tên tuổi. Nếu ngại chọn, khu tổng hợp Kirasse gom nhiều tiệm gyoza nổi tiếng của thành phố về một chỗ, gọi mỗi tiệm một đĩa mà so sánh. Còn muốn kiểu "đúng bài", tìm Minmin hoặc Masashi — hai cái tên gạo cội mà giờ cao điểm thường phải xếp hàng. Gọi đủ ba kiểu: yaki (áp chảo), sui (luộc thả trong nước dùng trong veo) và age (chiên giòn); vỏ mỏng, nhân nặng rau hơn thịt, chấm giấm pha xì dầu và chút rayu, ăn nhẹ bụng đến mức hai người xử bốn năm đĩa là chuyện thường.

Ăn xong, từ Utsunomiya về Tokyo có hai đường: shinkansen Tohoku chưa đầy một tiếng là tới, hoặc tàu thường tuyến Utsunomiya khoảng gần hai tiếng nếu muốn tiết kiệm. Lưu ý quan trọng: chặng JR Nikko Line và shinkansen này nằm ngoài mọi loại pass của Tobu, nên nếu xác định về đường Utsunomiya, hãy tính trước — hoặc chấp nhận mua vé lẻ (pass Tobu vẫn lời phần đi lên và đi lại trong vùng), hoặc chọn hẳn pass phía JR như tổ hợp dưới đây.

Nối dài lên phía bắc: Nasu hoặc hồ Ozenuma

Nasu — cho người thích cao nguyên và onsen cổ

Nasu là cao nguyên nghỉ dưỡng phía bắc Tochigi, nơi hoàng gia Nhật có biệt cung riêng — nói vậy để bạn hình dung đẳng cấp cảnh quan. Mùa thu ở đây đến sớm: khoảng đầu đến giữa tháng 10, khu vực quanh núi Chausu đã đỏ rực. Cáp treo lên gần đỉnh Chausu là điểm đinh — từ trên nhìn xuống, cả sườn núi như tấm thảm vá bằng trăm mảnh đỏ cam vàng. Gần đó có cầu treo Tsutsuji bắc qua thung lũng rừng, nhà tắm cộng đồng Shika-no-yu với lịch sử cả nghìn năm nước trắng đục mùi lưu huỳnh, và bãi đá Sesshoseki gắn với truyền thuyết cáo chín đuôi — đủ cho một ngày rưỡi không chán.

Cách ghép với Nikko: không có đường tàu nối thẳng, nên đi vòng qua Utsunomiya là hợp lý nhất — và thế là bữa gyoza tự động nằm trong lịch trình. Khung 3 ngày gợi ý: ngày 1 khu đền Nikko, ngủ Nikko hoặc Kinugawa; ngày 2 sáng xuống Utsunomiya ăn trưa gyoza, đi shinkansen một chặng ngắn tới ga Nasushiobara, bắt xe buýt khoảng một tiếng lên khu Nasu Yumoto, chiều tắm Shika-no-yu, ngủ onsen trên núi; ngày 3 đi cáp treo buổi sáng cho kịp trời trong, chiều xuống núi về Tokyo.

Pass hợp nhất cho tổ hợp này lại là pass của JR: JR Tokyo Wide Pass, dùng 3 ngày liên tiếp, bao shinkansen Tohoku tới Nasushiobara và — điểm ít người biết — bao luôn tàu đặc cấp JR chạy trực thông sang đường Tobu từ Shinjuku đến Nikko/Kinugawa. Nghĩa là một pass đi được cả hai "hệ". Pass này cũng dành cho khách hộ chiếu nước ngoài, người nước ngoài sống ở Nhật mua được; phạm vi và điều kiện cụ thể nên xem trang JR East trước khi mua. Xe buýt đoạn Nasu thì trả riêng.

Ozenuma — cho người mê đi bộ và đi sớm mùa

Còn nếu bạn đi vào cuối tháng 9 đến khoảng giữa tháng 10, có một lựa chọn ít người Việt biết: nối tiếp nhánh Kinugawa lên tận cửa ngõ Oze. Tàu Revaty Aizu từ Asakusa chạy thẳng tới ga Aizu-Kogen-Ozeguchi trong hơn 3 tiếng; từ đó có xe buýt theo mùa chạy khoảng một tiếng rưỡi vào đèo Numayama, rồi bạn đi bộ chừng một tiếng đường núi có bậc gỗ là chạm mặt hồ Ozenuma — mặt nước phẳng lặng dưới chân núi Hiuchi, quanh hồ là đồng cỏ cao nguyên đã ngả màu "kusamomiji" đỏ đồng, một kiểu mùa thu không giống bất cứ đâu ở vùng Kanto.

Cách ghép mượt nhất: ngày 1 chơi khu đền Nikko rồi ngủ Kinugawa; ngày 2 dậy sớm bắt tàu lên Ozeguchi, đi bộ vào hồ, chiều quay ra (hoặc ngủ lại lodge ven hồ nếu đặt được — số giường ít, phải đặt rất sớm); ngày 3 tùy sức mà thêm Ryuokyo hay về thẳng. Nhưng phải nói trước ba điều: xe buýt vào đèo chỉ chạy theo mùa và thường dừng khoảng giữa đến cuối tháng 10, chuyến thưa nên lỡ một chuyến là vỡ lịch; trên núi lạnh hơn Tokyo rất nhiều; và đây là đi bộ đường núi thật sự, cần giày tử tế chứ không phải sneaker trắng đi phố. Nhớ kiểm tra lịch buýt của mùa đó trên trang chính thức của Oze hoặc Aizu Bus trước khi chốt. Về vé, hướng Aizu có loại pass riêng của Tobu (kiểu Yuttari Aizu Free Pass) bao khứ hồi và một số đoạn tự do — phạm vi từng thay đổi nên cứ đối chiếu trang Tobu trước khi mua.

Tóm tắt nhanh: tổ hợp nào, pass nấy

• Nikko + Kinugawa + Ryuokyo, 2 ngày: NIKKO PASS world heritage area, mua thêm vé đặc cấp và chặng Yagan ngắn.
• Thêm Oku-Nikko, 3 ngày: NIKKO PASS all area — đáng tiền chủ yếu nhờ khoản xe buýt lên hồ Chuzenji.
• Nikko + gyoza Utsunomiya + Nasu, 3 ngày: JR Tokyo Wide Pass, đi lên bằng tàu trực thông từ Shinjuku, về bằng shinkansen.
• Nikko + Kinugawa + Ozenuma: pass hướng Aizu của Tobu hoặc vé lẻ; ngân sách thêm tiền buýt theo mùa.
• Đi kiểu tự do không pass: vẫn ổn nếu bạn chỉ đi một chiều lên một chiều về không lặp lại — pass chỉ thật sự lời khi có đoạn đi lại nhiều lần trong vùng.

Một mẹo chung: tất cả các loại vé đặc cấp Tobu đều đặt được online trước, và mùa lá đỏ thì nên coi việc đặt ghế như đặt khách sạn — chốt sớm, đổi sau nếu cần.

Xếp lịch theo màu lá: đi cao trước, xuống thấp sau

Nguyên tắc vàng của cả vùng này là lá đỏ "chảy" từ cao xuống thấp. Cuối tháng 9 đến đầu tháng 10, đẹp nhất là Ozenuma và vùng đỉnh Nasu. Khoảng giữa tháng 10, đỉnh mùa dồn về Oku-Nikko — thác Ryuzu, hồ Chuzenji. Cuối tháng 10 đến giữa tháng 11, đến lượt khu đền Nikko, Kinugawa và Ryuokyo vào độ rực nhất. Các mốc này xê dịch theo từng năm, nên trước khi đi một tuần hãy xem bản tin lá đỏ (kouyou) trên các trang dự báo của Nhật.

Điều thú vị là nhờ độ lệch này, gần như tuần nào từ cuối tháng 9 đến giữa tháng 11 bạn cũng ghép được một tổ hợp "trúng đỉnh": đi sớm mùa thì ưu tiên nhánh Ozenuma/Nasu, giữa mùa thì dồn cho Oku-Nikko, cuối mùa thì tổ hợp Kinugawa–Ryuokyo là ăn chắc nhất. Chọn combo theo tuần bạn rảnh, chứ đừng cố ép một lịch trình cố định vào sai thời điểm.

Vài kinh nghiệm nhỏ trước khi lên tàu

• Ryokan ở Kinugawa và Nasu mùa lá đỏ, nhất là tối thứ bảy, thường kín chỗ trước cả tháng. Đặt sớm, và để ý nhiều nhà có giá tối chủ nhật mềm hơn hẳn.
• Chênh lệch nhiệt độ rất lớn: Tokyo còn mặc áo thun thì trên hồ Chuzenji hay đèo Numayama đã cần áo khoác dày. Cứ mặc kiểu nhiều lớp.
• Xe buýt địa phương và quán nhỏ ở vùng núi có nơi vẫn chuộng tiền mặt, dù thẻ IC ngày càng phổ biến. Mang theo một ít tiền lẻ không bao giờ thừa.
• Tàu Yagan Railway và buýt vùng Nasu, Oze chạy thưa — chụp lại bảng giờ ở ga ngay khi đến, và luôn biết "chuyến cuối" của mình là mấy giờ.
• Vali to nên gửi tủ khóa ở ga Tobu-Nikko hoặc Kinugawa; nhiều ryokan cũng nhận giữ hành lý trước giờ nhận phòng nếu bạn nhắn trước.

Ở lại thêm một đêm nghe thì đơn giản, nhưng nó đổi hẳn chất chuyến đi: bạn được thấy khu đền lúc sương sớm chưa tan, được ngâm onsen khi ngoài trời se lạnh, và sáng hôm sau đứng giữa cầu treo trong hẻm núi mà không phải nhìn đồng hồ. Mùa thu ở vùng này rộng hơn một tấm vé khứ hồi trong ngày rất nhiều — chỉ cần bạn chịu xếp lịch cho nó.

Câu hỏi thường gặp

Đi cuối tuần có quá đông không?

Đông, và đông nhất là ba khung: sáng thứ bảy trên tàu đặc cấp, giữa trưa ở Toshogu, và cả ngày trên đèo Irohazaka. Nếu chỉ rảnh cuối tuần, hãy dậy sớm hơn đám đông: có mặt ở khu đền trước 9 giờ, lên Oku-Nikko bằng chuyến buýt đầu ngày, và cân nhắc chiều chủ nhật về muộn một chút cho vãn người. Đi được giữa tuần thì mọi thứ dễ thở hơn hẳn.

Không mua pass, chỉ mua vé lẻ có sao không?

Không sao cả, thậm chí hợp lý nếu lịch của bạn đi một mạch không quay đầu — ví dụ lên bằng Tobu, về bằng JR qua Utsunomiya. Pass chỉ thật sự lời khi bạn dùng nhiều lượt buýt trong vùng (nhất là đoạn lên hồ Chuzenji) hoặc đi lại nhiều lần giữa Nikko và Kinugawa. Cứ cộng nháp các chặng mình chắc chắn đi rồi so với giá pass hiện hành trên trang Tobu là ra ngay.

Ryuokyo có hợp với người ít đi bộ hoặc đi cùng trẻ nhỏ không?

Hợp, với điều kiện chọn đúng cữ. Đoạn từ ga Ryuokyo vào thác Nijimi và cầu treo Musasabi khá gần, đường có bậc thang nhưng không nguy hiểm, trẻ tiểu học đi tốt. Đi hết vòng trail 3 km thì cần chân khỏe hơn một chút và giày đế bám. Trời mưa đá dễ trơn, hôm đó nên bỏ trail, ở lại Kinugawa tắm onsen cũng chẳng thiệt.

Nên ngủ đêm ở Nikko hay Kinugawa?

Mỗi nơi một vị. Ngủ gần khu đền Nikko thì sáng hôm sau bạn viếng Toshogu lúc vắng nhất — lợi thế không gì đổi được. Ngủ Kinugawa thì được trọn trải nghiệm ryokan onsen ven sông, lựa chọn phòng nhiều và giá thường dễ chịu hơn. Nếu lịch 2 ngày như tổ hợp 1, mình nghiêng về Kinugawa vì sáng ngày 2 đi Ryuokyo rất gần; nếu bạn nặng lòng với đền chùa hơn, đảo lại thứ tự và ngủ Nikko.

Cuối tháng 10 còn kịp đi Ozenuma không?

Thường là khó. Xe buýt theo mùa vào đèo Numayama phần lớn dừng chạy khoảng giữa đến cuối tháng 10, và mùa "kusamomiji" đẹp nhất rơi vào cuối tháng 9 đến đầu tháng 10. Nếu bạn chỉ rảnh cuối mùa, chuyển mục tiêu sang Ryuokyo và khu đền Nikko — lúc đó mới vào đỉnh — sẽ hợp hơn nhiều. Lịch buýt từng năm nên kiểm tra trên trang chính thức của vùng Oze trước khi đặt phòng.

Có JR Pass toàn quốc rồi thì dùng thế nào cho vùng này?

JR Pass toàn quốc không dùng được trên đường Tobu từ Asakusa, nhưng dùng tốt cho ngả Utsunomiya: shinkansen tới Utsunomiya rồi JR Nikko Line vào Nikko, chiều về tương tự, ghé gyoza không tốn thêm đồng vé nào. Với tàu trực thông từ Shinjuku, phần chạy trên ray Tobu thường phải trả thêm — chi tiết nên xác nhận khi đổi vé. Còn nhánh Kinugawa–Ryuokyo–Aizu là sân của Tobu, xác định mua vé riêng cho đoạn đó.