Đi bộ xuyên mùa thu Karuizawa: từ hồ Kumoba lên đèo Usui

Chặng 2: Kumoba-ike → phố Kyu-Karuizawa Ginza

Rời hồ, bạn đi về hướng đông bắc theo các con đường nhỏ xuyên khu biệt thự cũ để sang khu Kyu-Karuizawa (Cựu Karuizawa). Quãng này khoảng 1,2 km, 15–20 phút, đường vẫn bằng phẳng và rất dễ chịu: nhiều đoạn hai hàng cây giao tán trên đầu, lá rụng dày dưới chân, thỉnh thoảng lại gặp một nhà thờ gỗ hay quán cà phê nép trong rừng. Bản đồ Google chỉ đường đoạn này chính xác, bạn cứ yên tâm bám theo.

Đến nơi vào khoảng 9 giờ rưỡi – 10 giờ là thời điểm đẹp: phố Kyu-Karuizawa Ginza — trục phố mua sắm dài chừng 700–800 m, linh hồn của thị trấn từ thời các nhà truyền giáo phương Tây lên đây tránh nóng hơn trăm năm trước — lúc đó các cửa tiệm vừa lục tục mở cửa, phố còn thưa người, bạn tha hồ dạo.

Nghỉ chân và "nạp nhiên liệu" trước khi leo đèo

Đây là điểm nghỉ chiến lược của cả cung đường, vì chặng sau sẽ leo dốc liên tục và trên đèo gần như không có chỗ mua đồ ăn thức uống cho tới tận đài quan sát. Vài gợi ý đã được kiểm chứng bằng dạ dày:

• Bánh mì Pháp kiểu Karuizawa: khu này có mấy tiệm bakery lâu đời nổi tiếng cả nước Nhật, dân Tokyo lên còn xếp hàng mua mang về. Mua một hai chiếc mang theo ăn dọc đường leo là lựa chọn kinh điển.
• Xúc xích và giăm bông hun khói: đặc sản của vùng, nhiều tiệm bán kiểu xiên nướng ăn ngay tại chỗ.
• Mứt (jam) Karuizawa: thứ để mua làm quà thì đúng hơn, nhưng nếm thử miễn phí ở tiệm cũng vui. Mua thì để chiều về hãy mua, đỡ phải vác lên đèo.
• Cà phê nóng mang đi: cầm một cốc đi bộ giữa trời thu se lạnh — đơn giản vậy mà thành ký ức.

Ăn trưa sớm ở khu này (khoảng 10 giờ rưỡi – 11 giờ) là hợp lý nhất, vừa né giờ cao điểm quán xá vừa kịp giờ leo. Đừng ăn quá no — leo dốc với cái bụng căng là trải nghiệm không dễ chịu đâu.

Một việc quan trọng trước khi rời phố: đổ đầy nước. Mang ít nhất 500 ml mỗi người, trời thu khô nên bạn sẽ khát nhanh hơn tưởng tượng.

Chặng 3: Cuối phố Ginza → đài quan sát đèo Usui

Đây là chặng "đáng tiền" nhất và cũng là lý do cung này không dành cho xe đạp. Đi hết phố Ginza về phía đông bắc, qua nhà thờ cổ Shaw Memorial — nhà thờ đầu tiên của Karuizawa, nhỏ xíu giữa rừng, rất đáng dừng 10 phút — bạn sẽ tới cây cầu nhỏ đánh dấu lối vào đường mòn đi bộ lên đèo Usui (tiếng Nhật gọi là Usui-toge yuhodo, đường tản bộ đèo Usui).

Cự ly, độ dốc và mặt đường

• Cự ly: khoảng 3 km từ chân dốc đến đài quan sát.
• Chênh cao: từ khoảng 950–1.000 m lên khoảng 1.200 m, tức leo thêm chừng 200–250 m — tương đương leo bộ tòa nhà 60–70 tầng, nhưng rải đều trên 3 km nên độ dốc trung bình chỉ ở mức vừa phải, khoảng 7–8%.
• Thời gian: 60–90 phút tùy sức. Người đi quen 60 phút là tới; đi cùng người lớn tuổi thì cứ thong thả 90 phút, không việc gì phải vội.
• Mặt đường: đường mòn đất và lá rụng, có đoạn men theo đường ô tô cũ, nhìn chung dễ đi nhưng sau mưa sẽ trơn, và lá karamatsu rụng dày cuối mùa có thể che mất rễ cây với đá. Giày thể thao đế bám tốt là đủ, không cần giày trekking chuyên dụng, nhưng dép lê hay giày búp bê thì xin can.

Con đường này thực chất bám theo tuyến Nakasendo cổ — một trong những trục đường bộ nối Edo với Kyoto thời xưa, và đèo Usui từng là một trong những đoạn gian nan nhất mà khách bộ hành thời Edo phải vượt. Vừa leo vừa nghĩ đến cảnh người xưa gánh hàng qua đúng con dốc mình đang thở phì phò, tự nhiên thấy đôi giày thể thao của mình sung sướng hẳn.

Giữa đường có vài khoảng nghỉ tự nhiên — chỗ đường phình rộng, có tảng đá hoặc gốc cây to ngồi được. Cứ 20 phút nghỉ một nhịp ngắn 2–3 phút, nhấp ngụm nước, là lên tới nơi lúc nào không hay. Mùa thu rừng ở đây đẹp kiểu "trên đầu một tầng lửa, dưới chân một tầng thảm": phong, sồi, karamatsu thay nhau đổi màu, càng lên cao màu càng đậm vì nhiệt độ thấp hơn.

Trên đài quan sát: phần thưởng cuối đường

Đài quan sát đèo Usui (Usui-toge Miharashi-dai) nằm ngay ranh giới hai tỉnh Nagano và Gunma — trên đài có hẳn vạch đánh dấu để bạn đứng mỗi chân một tỉnh chụp ảnh cho vui. Tầm nhìn mở về hai hướng: một bên là núi Asama, ngọn núi lửa còn hoạt động sừng sững sau lưng Karuizawa, đỉnh thường vương chút khói; bên kia là lớp lớp núi non phía Gunma với dáng núi Myogi lởm chởm đặc trưng, mùa thu nhuộm loang lổ đỏ vàng như tranh sơn mài. Nếu trời trong, chiều xuống, ánh nắng xiên ngang các rặng núi — đây là lúc bạn hiểu vì sao mình không đi ô tô: cảm giác tự leo lên để nhìn cảnh này khác hẳn việc bước từ bãi đỗ xe ra.

Gần đài quan sát có một xóm nhỏ với vài quán trà, quán mochi kiểu cũ — món chikara-mochi (mochi "lấy sức") ở đây có tiếng từ thời khách bộ hành vượt đèo, ăn một đĩa mochi nóng với trà sau chặng leo thì đúng nghĩa đen của cái tên. Quán mở theo mùa và có ngày nghỉ thất thường, nên đừng đặt cược cả bữa trưa vào đây — cứ coi là phần thưởng nếu gặp quán mở.

Chặng 4: Đường về — hai lựa chọn

Lựa chọn 1 — đi bộ xuống: theo đúng đường cũ, xuống nhanh hơn lên, khoảng 45–60 phút về tới phố Ginza. Đầu gối yếu thì đi chậm đoạn dốc và tận dụng lá khô hai bên mép đường làm lớp đệm. Về tới phố tầm 3 giờ chiều, còn nguyên buổi chiều để mua quà, ngồi cà phê, rồi tản bộ hoặc bắt xe buýt/taxi về ga (từ phố Ginza về ga Karuizawa khoảng 1,3 km đường bằng, 20 phút đi bộ).

Lựa chọn 2 — xe buýt: vào mùa lá đỏ và mùa cao điểm, thường có tuyến xe buýt nhỏ chạy giữa khu Kyu-Karuizawa và đài quan sát đèo Usui. Đây là "phao cứu sinh" cho ai xuống dốc không nổi hoặc muốn tiết kiệm thời gian. Tuy nhiên lịch chạy thay đổi theo mùa và có năm điều chỉnh, nên bạn nhất định kiểm tra trước trên trang thông tin du lịch chính thức của Karuizawa, và xem giờ chuyến cuối ngay khi lên tới đài — đừng để cảnh hoàng hôn níu chân rồi lỡ chuyến chót.

Về ga trước 5 giờ chiều, bạn dư sức bắt shinkansen về Tokyo kịp bữa tối. Một ngày, một đôi giày, không một lít xăng.

Giờ xuất phát để né dòng người: timeline mẫu

Đây là khung giờ mình thấy "ăn" nhất cho ngày cuối tuần mùa lá đỏ:

• 6:30–7:00 — Lên shinkansen từ Tokyo.
• 8:00 — Tới ga Karuizawa, mua đồ ăn nhẹ, xuất phát đi bộ.
• 8:25 — Tới Kumoba-ike, hồ còn vắng, sương còn trên mặt nước. Đây là 45 phút vàng của cả ngày.
• 9:15 — Rời hồ đúng lúc các đoàn khách bắt đầu kéo tới.
• 9:35 — Tới phố Kyu-Karuizawa Ginza khi tiệm vừa mở, phố còn thưa.
• 10:30 — Ăn trưa sớm, mua đồ ăn nhẹ và nước cho chặng leo.
• 11:15 — Bắt đầu leo đèo. Khung giờ này nắng đã ấm, rừng sáng đẹp, và bạn tránh được cả cái lạnh buổi sớm lẫn dòng người leo muộn.
• 12:30–13:00 — Lên tới đài quan sát, nghỉ ngơi, ăn nhẹ, chụp ảnh thỏa thích.
• 14:00 — Bắt đầu xuống (hoặc đón xe buýt nếu có).
• 15:00 — Về lại phố Ginza, cà phê, mua quà — lúc này phố đông nhất nhưng bạn chỉ còn việc dạo chơi nên không sao.
• 16:30–17:00 — Về ga, lên tàu.

Nếu đi ngày thường, bạn có thể nới lỏng mọi mốc khoảng một tiếng mà vẫn dễ thở. Nhưng cuối tuần cao điểm lá đỏ (thường rơi vào cuối tháng 10 đến đầu tháng 11) thì mình khuyên bám sát khung trên — chênh nhau một tiếng ở Kumoba-ike là chênh nhau cả một trải nghiệm.

Chuẩn bị gì cho cung này

• Giày: thể thao đế bám tốt, đã đi quen. Không cần giày leo núi.
• Áo: mặc kiểu nhiều lớp. Sáng sớm ở hồ có thể gần 0 độ, trưa leo dốc lại nóng toát mồ hôi — áo khoác nhẹ cởi ra nhét balo được là lý tưởng. Thêm khăn quàng mỏng cho đoạn đứng ngắm cảnh trên đài, trên đó gió lạnh hơn dưới phố rõ rệt.
• Nước và đồ ăn nhẹ: tối thiểu 500 ml nước mỗi người, thêm bánh mì hoặc onigiri mua ở phố.
• Tiền mặt: một ít, vì các quán nhỏ trên đèo và vài tiệm lâu đời trong phố chưa chắc nhận thẻ.
• Pin dự phòng: trời lạnh làm điện thoại tụt pin nhanh, mà bạn thì sẽ chụp nhiều hơn dự tính. Tin mình đi.
• Kiểm tra thời tiết: mưa hôm trước làm đường mòn trơn; ngày gió to thì mặt hồ Kumoba gợn sóng, mất hiệu ứng gương. Trời quang sau vài ngày lạnh khô là điều kiện hoàn hảo.

Khi nào lá đẹp nhất?

Karuizawa vào thu sớm hơn Tokyo cả tháng vì độ cao. Thông thường lá bắt đầu chuyển từ giữa tháng 10, rực nhất vào khoảng cuối tháng 10 đến tuần đầu tháng 11, và karamatsu vàng rụng đẹp kéo dài thêm chừng một tuần sau đó. Mỗi năm xê dịch dăm bữa nửa tháng tùy thời tiết, nên trước khi đi bạn nên xem dự báo lá đỏ (kouyou zensen) trên các trang dự báo của Nhật — cứ gõ "軽井沢 紅葉" là ra.

Có một lựa chọn "ngách" cho ai ghét đông: đi vào tuần thứ hai của tháng 11, khi phong đã qua đỉnh nhưng karamatsu đang vàng rộ và khách đã vãn. Cảnh lúc đó trầm hơn, vàng nâu thay vì đỏ rực, nhưng cái tĩnh lặng thì đúng chất Karuizawa mà người ta viết trong tiểu thuyết.

Câu hỏi thường gặp

Cung này có hợp với người ít vận động không?

Có, với điều kiện bạn chấp nhận đi chậm. Ba chặng đầu hoàn toàn bằng phẳng, chỉ chặng leo đèo 3 km là cần sức. Nếu tự thấy đuối, bạn có thể dừng ở phương án "rút gọn": ga → Kumoba-ike → phố Ginza rồi quay về, tổng chỉ khoảng 5 km đường bằng — vẫn trọn vẹn phần hồ gương và phố cổ. Hoặc kiểm tra xe buýt mùa cao điểm để đi xe lên đài quan sát, đi bộ xuống.

Đi với trẻ con được không?

Trẻ từ khoảng 6–7 tuổi đi quen thì hoàn toàn được, các bé thường lại hào hứng nhất ở đoạn rừng. Với bé nhỏ hơn, xe đẩy đi được ba chặng đầu nhưng chịu thua đường mòn lên đèo — nên cân nhắc địu hoặc chọn phương án rút gọn.

Có cần mang theo đồ ăn từ Tokyo không?

Không cần. Phố Kyu-Karuizawa Ginza thừa sức lo bữa trưa và đồ ăn dọc đường. Chỉ cần nhớ nguyên tắc: mua đủ nước và đồ ăn nhẹ trước khi rời phố để leo đèo, vì trên đường mòn không có hàng quán và máy bán nước tự động cũng hiếm.

Mưa thì sao, có nên đi không?

Mưa nhỏ thì ba chặng đầu vẫn đi tốt, thậm chí Kumoba-ike trong mưa phùn có nét đẹp riêng rất "phim Nhật". Nhưng chặng leo đèo trời mưa thì nên bỏ — đường trơn và lên tới đài cũng chẳng thấy gì ngoài mây. Hãy linh hoạt: mưa thì thay chặng 4 bằng thời gian ngồi cà phê, ghé bảo tàng hoặc nhà thờ cổ quanh khu Kyu-Karuizawa.

Cuối ngày còn sức thì có ghé thêm được đâu không?

Nếu về lại khu ga mà trời còn sáng, khu phức hợp mua sắm ngay cạnh ga (phía Nam) là chỗ giết thời gian chờ tàu tiện nhất, có cả khu outlet lớn. Còn nếu bạn ngủ lại Karuizawa một đêm, sáng hôm sau đi thêm thác Shiraito hoặc khu Nakakaruizawa — nhưng đó là câu chuyện cho một bài khác.

Cung đường này không có gì "bí mật" — mọi điểm trên đó đều nổi tiếng. Cái làm nên khác biệt là cách bạn xâu chuỗi chúng bằng đôi chân, theo đúng nhịp mà thị trấn này được sinh ra để thưởng thức: chậm, lạnh, thơm mùi lá mục và bánh mì mới nướng. Chúc bạn một ngày mùa thu ở Karuizawa đúng nghĩa — và nhớ, 8 giờ sáng ở mặt hồ ấy, đừng đến muộn.