Chọn nhà an toàn động đất ở Nhật: đọc thông số nhà và chuẩn bị cho gia đình

3. Gia cố nội thất chống đổ (Kagu Tentou Boushi): Bảo vệ tính mạng trong nhà

Thống kê từ các trận động đất lớn tại Nhật Bản chỉ ra rằng hơn 30%–50% ca thương vong trong nhà không phải do sập trần, mà do nội thất đè gãy chân tay hoặc mảnh kính vỡ đâm phải. Việc gia cố đồ đạc (家具転倒防止 - kagu tentou boushi) là bắt buộc.

Bạn có thể dễ dàng mua các dụng cụ gia cố tại cửa hàng 100 yên (Daiso, Seria) hoặc các chuỗi Nitori, Cainz, Home Center với chi phí rất rẻ:

• Thanh chống trần (突っ張り棒 - tsuppari-bou): Đặt vặn chặt giữa đỉnh tủ quần áo/tủ sách và trần nhà. Giá dao động khoảng 1.000 - 2.500 JPY/cặp (~170.000 - 425.000 VND).
• Miếng dán gel chống rung (耐震マット - taishin matto): Đặt dưới đáy ti vi, loa, máy tính, tủ lạnh nhỏ để bám chặt vào mặt bàn/sàn. Giá khoảng 110 - 500 JPY/miếng (~19.000 - 85.000 VND).
• Móc dây xích / Ke góc L (L字金具 - L-ji kanagu): Dùng bắt vít cố định tủ lớn vào tường bê tông (phù hợp với nhà sở hữu riêng, nhà thuê cần hỏi ý kiến chủ nhà trước khi khoan).
• Chốt chặn cửa tủ (開き戸ストッパー - hirakido sutoppa): Dán lên cửa tủ bếp để bát đĩa sứ không bị văng ra ngoài rơi vỡ khi nhà rung lắc.

Mẹo sắp xếp phòng ngủ thực dụng: Không đặt giường ngủ ngay sát tủ quần áo cao, kệ sách nặng hoặc bên dưới đèn chùm lớn. Đường đi từ giường ra cửa chính phải luôn thông thoáng, không để vật cản.

4. Chuẩn bị túi đồ khẩn cấp (Bosai Ryukku) cho cả gia đình

Mỗi gia đình Việt tại Nhật nên trang bị ít nhất một ba lô phòng chống thiên tai (防災リュック - bosai ryukku) đặt ngay gần cửa ra vào hoặc trong tủ giày.

Danh mục đồ dùng tối thiểu trong túi khẩn cấp:

1. Nước uống & Thực phẩm khô: Ít nhất 3 lít nước/người/ngày. Thực phẩm dự phòng khẩn cấp (非常食 - hijoshoku) như cơm sấy Kantan Rice, lương khô, bánh quy đóng hộp bảo quản được 3-5 năm.
2. Đèn pin & Đèn LED đầu: Kèm pin dự phòng (ưu tiên loại đèn sạc quay tay hoặc sạc năng lượng mặt trời).
3. Túi vệ sinh di động (簡易トイレ - kan'i toi-re): Rất quan trọng vì khi động đất, hệ thống thoát nước chung cư thường bị cấm xả bồn cầu để tránh vỡ đường ống tầng dưới.
4. Dụng cụ y tế cá nhân: Băng gạc, thuốc sát trùng, thuốc giảm đau, thuốc đặc trị cá nhân.
5. Radio cầm tay: Để nghe thông báo cứu hộ bằng tiếng Nhật/tiếng Anh khi mất mạng internet hoặc trạm phát sóng di động bị quá tải.
6. Giấy tờ quan trọng đóng túi zip chống nước: Bản sao Thẻ ngoại kiều (在留カード - zairyu kado), Thẻ bảo hiểm y tế (保険証 - hokensho), Hộ chiếu, bản in Thẻ My Number (マイナンバーカード) và khoảng 20.000 - 30.000 JPY tiền mặt (gồm nhiều tiền xu 100 JPY để gọi điện thoại công cộng).
7. Đồ giữ nhiệt: Chăn cách nhiệt khẩn cấp (thường dạng màng nhôm siêu nhẹ), túi dán giữ nhiệt (カイロ - kairo).

5. Bảo hiểm động đất (Jishin Hoken): Chi phí và quyền lợi tính đến tháng 8/2026

Rất nhiều người Việt nhầm tưởng rằng bảo hiểm hỏa hoạn (火災保険 - kasai hoken) bắt buộc khi thuê nhà sẽ chi trả cho thiệt hại động đất. Thực tế hoàn toàn không! Bảo hiểm hỏa hoạn thông thường từ chối bồi thường cho cháy nổ, sập nhà xuất phát từ nguyên nhân động đất hoặc sóng thần.

Để được bảo vệ, bạn bắt buộc phải mua thêm Bảo hiểm động đất (地震保険 - jishin hoken) kèm theo bảo hiểm hỏa hoạn.

Quy định và chi phí bảo hiểm động đất tính đến tháng 8/2026:

• Mức bồi thường: Bằng 30% đến 50% số tiền bảo hiểm hỏa hoạn. Hạn mức tối đa theo quy định chính phủ Nhật Bản là 50 triệu JPY (8,5 tỷ VND) cho căn nhà và 10 triệu JPY (1,7 tỷ VND) cho tài sản nội thất (家財 - kazai).
• Phí bảo hiểm cơ bản: Mức phí do Bộ Tài chính Nhật Bản (MOF) quy định thống nhất giữa các công ty bảo hiểm, phụ thuộc vào khu vực (tỉnh/thành) và kết cấu nhà (nhà bê tông/thép hay nhà gỗ). Ví dụ, tại khu vực rủi ro cao như Tokyo, Kanagawa, Shizuoka, phí bảo hiểm động đất cho nội thất căn hộ chung cư dao động khoảng 2.000 - 3.800 JPY/năm (~340.000 - 646.000 VND) cho mỗi 1 triệu JPY giá trị bảo vệ (số liệu cập nhật tính đến tháng 8/2026).
• Các mức chiết khấu phí bảo hiểm (Discount rates):

Lưu ý: Các mức chiết khấu không được cộng dồn với nhau; bạn sẽ được áp dụng mức ưu đãi cao nhất mà công trình đáp ứng.

6. Hướng dẫn ứng xử thực tế khi có địa chấn lớn trong mansion

Khi còi báo động địa chấn khẩn cấp trên điện thoại phát ra âm thanh dồn dập (thường báo trước từ 5–15 giây trước khi sóng địa chấn chính tới), hãy bình tĩnh thực hiện ngay các bước sau:

1. Hành động tức thì (Bảo vệ đầu): Áp dụng quy tắc "Drop, Cover, Hold on" — Cúi thấp người, chui xuống gầm bàn chắc chắn, dùng tay hoặc gối che chặt đầu và cổ. Tránh xa các cửa kính, gương soi, tủ kệ cao.
2. Mở dốc cửa chính (Mở khóa cửa): Ngay khi cơn rung lắc tạm lắng, hãy lập tức mở hé cửa ra vào (玄関 - genkan). Động đất mạnh có thể làm biến dạng khung cửa bê tông, khiến cửa bị kẹt chặt không thể mở ra để thoát hiểm sau đó.
3. Tắt nguồn nhiệt (Khóa gas, ngắt cầu giao): Ngắt bếp gas nếu đang nấu ăn. Tuy nhiên, các hệ thống gas gia đình ở Nhật hiện nay đều trang bị van an toàn thông minh (マイコンメーター - maikon meta) tự động ngắt gas khi có rung lắc từ Shindo 5 trở lên. Nếu phải sơ tán khỏi nhà, hãy ngắt aptomat điện (ブレーカー - bureka) để tránh chập điện gây cháy khi có điện trở lại.
4. TẠO KHÔNG CHẠY RA CẦU THANG HOẶC THANG MÁY NGHANH LẬP TỨC: Đừng lao ra ngoài đường khi đất đang lắc vì nguy cơ kính vỡ, gạch ốp tường ngoài tòa nhà rơi trúng đầu là rất cao. Tuyệt đối không dùng thang máy.
5. Xác định điểm sơ tán (避難所 - hinanjo): Tìm hiểu trước vị trí trường học hoặc công viên gần nhà được chính quyền địa phương chọn làm điểm sơ tán khẩn cấp.

---

Câu hỏi thường gặp

Q. Nhà trọ cũ xây trước năm 1981 (旧耐震) có thực sự nguy hiểm không và làm sao để kiểm tra? Trả lời: Nhà xây trước tháng 6/1981 có tiêu chuẩn chịu lực kém hơn. Tuy nhiên, nhiều tòa nhà đã được chủ nhà tiến hành gia cố chống chấn (耐震改修 - taishin kaishuu). Bạn có thể hỏi công ty bất động sản xem tòa nhà đã có "Giấy chứng nhận chẩn đoán chống chấn" (耐震診断書 - taishin shindansho) hay chưa. Nếu chưa gia cố, bạn nên cân nhắc chuyển sang tòa nhà chuẩn 新耐震 (shin-taishin) để an toàn hơn.

Q. Du học sinh hoặc thực tập sinh thuê nhà trọ nhỏ có cần mua bảo hiểm động đất không? Trả lời: Rất nên mua. Với phòng trọ thuê, bạn chỉ cần mua bảo hiểm động đất cho tài sản nội thất (家財 - kazai). Mức phí rất rẻ, chỉ khoảng 1.000 - 2.000 JPY/năm (~170.000 - 340.000 VND tính đến tháng 8/2026), nhưng nếu xảy ra động đất làm hư hỏng máy tính, tivi, tủ lạnh, bạn sẽ được bồi thường một khoản tiền đáng kể để sắm lại đồ mới.

Q. Ứng dụng điện thoại nào báo động đất nhanh và chính xác nhất tại Nhật? Trả lời: Ngoài hệ thống cảnh báo khẩn cấp tích hợp sẵn trên SIM Nhật, bạn nên cài đặt ứng dụng Yurekuru Call (ゆれくるコール) hoặc NERV Disaster Prevention (特務機関NERV防災). Các ứng dụng này cho phép cài đặt tiếng Việt/tiếng Anh và báo trước vài giây trước khi rung chấn lan tới vị trí bạn đang đứng.

Q. Khi có động đất lớn làm mất nước, làm sao để xử lý vệ sinh cá nhân trong chung cư? Trả lời: Tuyệt đối không xả nước bồn cầu ngay cả khi bể nước nhà bạn vẫn còn. Nếu đường ống thoát nước chung của tòa nhà bị nứt gãy bên dưới, nước thải sẽ tràn ngược vào nhà các tầng dưới. Hãy dùng túi nhựa đen chuyên dụng của 簡易トイレ (kan'i toi-re) lót vào bồn cầu, cho chất đông đặc (凝固剤 - gyoukozai) vào sau khi đi vệ sinh rồi buộc chặt bỏ vào rác thai cháy được (燃えるゴミ - moeru gomi).

---

Tóm tắt & Gợi ý đọc thêm

An toàn trước thiên tai tại Nhật Bản không đến từ sự may rủi mà đến từ sự hiểu biết và chuẩn bị kỹ lưỡng. Chỉ cần nắm vững cách đọc thông số nhà chuẩn 新耐震 (shin-taishin), gia cố nội thất đơn giản bằng thanh chống, chuẩn bị sẵn túi đồ 防災リュック (bosai ryukku) và tham gia bảo hiểm động đất, bạn hoàn toàn có thể chủ động bảo vệ bản thân và gia đình trước mọi tình huống địa chấn.

Để khám phá thêm những kinh nghiệm thực tế hữu ích khác khi sinh sống, làm việc và du lịch tại xứ sở hoa anh đào, mời bạn tham khảo các bài viết cùng chuyên mục trên OlaChill:

• Cập nhật bí quyết thuê nhà và thủ tục đời sống mới nhất tại Blog OlaChill.
• Trải nghiệm các chuyến đi cuối tuần thư giãn với dịch vụ Tour ngày từ Tokyo hướng dẫn bằng tiếng Việt.
• Tìm hiểu bài viết chi tiết cùng series: Kinh nghiệm kiểm tra hợp đồng thuê nhà tại Nhật.